Berichten

Berichten uit oktober, 2016 weergeven

Laat de echte psychotherapeut nu opstaan (en de patiënt neerliggen)

“Psychotherapeut” is in België geen beschermde titel, in tegenstelling tot “ingenieur” of “psychiater”. Iedereen die dat wenst, kan vrijelijk een koperen naamplaat met “psychotherapeut” aan zijn voorgevel bevestigen. Nu heb ik zelf niet zo’n bordje, maar mijn UGent-collega Jasper Feyaerts vind dat ik er één nodig heb. In zijn reactie op mijn essay over cultuurpessimisme in De Morgen, schrijft hij dat ik me stilaan “ontpop als een psychotherapeut van politieke analyses.” Gezien de titel psychotherapeut niet wettelijk beschermd is, neem ik aan dat je er ook iedereen van kan beschuldigen. Feyaerts stelt me voor de keuze: ofwel een koperen plaat aan mijn deur, ofwel “politieke kleur bekennen”, zodat duidelijk wordt welke “politieke broodheer” ik dien. Enkele kanttekeningen.Psychologische drijfveren Feyaerts struikelt over de psychologische etiketten waarvan mijn essay wemelt: de “wij-bak”, “een narcistische kantje”, “verwaande pose”... Daarbij verbeeldt hij zich een (vermakelijke) therap…

Waarom doemdenkers zo diepzinnig lijken

De gastredacteur van het Amerikaanse tijdschrift Wired, een zekere Barack Obama,schreef deze maand dat het hier en nu, anno 2016, de beste tijd ooit is om te leven. In de ogen van velen is een dergelijk blakend optimisme compleet losgezongen van de werkelijkheid, om niet te zeggen bespottelijk. Kijk naar de oorlog in Syrië, de wereldwijde golf van terreuraanslagen, het massagraf op de bodem van de Middellandse zee, de opkomst van populistisch rechts, de groepsaanrandingen in Keulen, de graaizucht van bankiers, de Brexit en de nakende ondergang van de Euro – hoe ontstellend naïef en wereldvreemd moet je zijn om te denken dat anno 2016 het beste jaar ooit is? Het doet bijna denken aan Dr. Pangloss, de beroemde kamergeleerde uit Voltaires satirische boek Candide, die volhield dat we in de best mogelijke van alle werelden leven, in weerwil van alle hilarische rampspoed die hem en zijn lotgenoten in het verhaal treffen.
Recent verschenen twee boeken waarvan het twijfelachtig is, afgaand op…

Gruwel, met de beste bedoelingen

Iedere mens, zo schrijft Marcel Proust in À la recherche du temps perdu, heeft nood aan enkele kleine illusies om de werkelijkheid draaglijk te houden. Natuurlijk is het onverstandig om ons over te geven aan waanbeelden wanneer we de begroting opstellen of een epidemie willen bestrijden. Dat kan verkeerd aflopen. Maar naast gevaarlijke wanen, zijn er ook nuttige illusies die we beter boven de waarheid verkiezen.
Mijn collega-filosoof Ignaas Devisch schaarde zich gisteren aan de kant van Proust. Waarom toch die ‘bekeringsijver’ van atheïsten als Etienne Vermeersch? Zouden ongelovigen niet beter op zoek gaan naar een nieuwe vorm van zingeving, in plaats van op een dood paard te blijven schoppen? Hebben ook goddelozen niet nood aan ‘nuttige illusies’, bijvoorbeeld hun geloof in wetenschap en vooruitgang? Bovendien, aldus Devisch, is religieus geloof enkel gevaarlijk wanneer je het ‘politiek inzet’. Maar geldt dat niet net zozeer voor andere denkbeelden?
Het probleem met die redenering i…

Waarom de meerderheid dol is op minderheden

Wie wil graag deel uitmaken van een minderheid? Wie wil zich uitgesloten of gemarginaliseerd voelen, louter omdat hij anders is dan de mainstream of er onpopulaire meningen op nahoudt? Wie wil een eenzame strijd voeren tegen een verpletterende orthodoxie?
Wel, blijkbaar willen heel wat mensen dat. Velen van ons koesteren minderheden, dragen ze op handen, willen zelf een minderheid zijn. We hebben sympathie voor heldhaftige andersdenkenden en verstotenen, verworpenen en verdrukten, de kleine stem die versmacht wordt door de meerderheid. Hoe komt dat?
Tegendraadse heroïek
Eén reden is dat we vandaag de dag prat gaan op onze onafhankelijkheid van denken. We haten conformisme, kuddementaliteit en een versmachtend pensée unique. We wentelen ons in de heroïek van de vrijbuiter die ingaat tegen wat de goegemeente denkt. Wie wil immers uitblinken in orthodoxie? Hoe volgzaam om te denken wat de meerderheid denkt! Hoe lichtgelovig ben je niet als je klakkeloos slikt wat anderen geloven! We wane…

Why we all love minorities (and want to be one)

Afbeelding
Who wants to belong to a minority? Who wants to feel left out or marginalized, merely because you are different from the mainstream, or because your hold unpopular views? Who would want to wage a lonely battle against a crushing orthodoxy?
Actually, it turns out that a lot of people would. Many of us cherish and celebrate minorities, and would want to be part of a minority themselves. We sympathize with heroic dissenters and outcasts, with the downtrodden and oppressed, the small voice drowned out by the majority. Why is this so?
Contrarian heroism
One reason is that, in our day and age, we pride ourselves on independence of mind. We loath conformism, herd mentality and stifling orthodoxies. We revel in the heroism of the maverick who dares to challenge what everybody else thinks. Who wants to be a champion of the orthodoxy, after all? How docile to think what the majority thinks! How gullible to swallow what they want you to believe! We would rather be the small and courageous David th…

Homeopathie is veilig, het geloof erin gevaarlijk

Kent u het wondermedicijn Obecalp? Een zekere dr. Herbert Kuppermann ontwikkelde het middel aanvankelijk tegen kwaaltjes die gepaard gaan met de menopauze. Maar tot zijn eigen verbazing, ontdekte hij dat Obecalp ook remedie is tegen een waaier aan andere klachten. Eigenlijk moeilijk om iets te bedenken waar Obecalp niet tegen helpt. Bovendien bestaat het middel in eenvoudige pilvorm en is het volkomen veilig. Slechts één bijwerking: bij sommigen veroorzaakt het wantrouwen in de geneesheer die het voorschreef. Obecalp is ‘placebo’, achterwaarts gespeld. Suikerwater, capsule met kapsones. Loog dr. Kuppermann zijn patiënten voor toen hij ze met fraaie praatjes en een doosje Obecalp naar huis stuurde? Niet helemaal. Het middel verlichtte echt klachten. Eén ingrediënt moest de patiënt echter zelf toevoegen: geloof. De geheime formule van het beroemde placebo-effect. Als de patiënt gelooft dat een medicijn werkt, dan kan de ordinairste suikerpil wonderen verrichten. Maar daar knelt het sch…