Posts

Laat migratie niet aan radicaal-rechts

Bestaat er zoiets als een Europese identiteit? Is er iets ontastbaars dat de verschillende volkeren van Europa met elkaar verbindt, bovenop de vele instituties, verdragen en samenwerkingsverbanden? Progressieve intellectuelen zijn doorgaans allergisch voor die gedachte, zeker wanneer ze in verband wordt gebracht met migratie. Dat bleek bijvoorbeeld vorige maand, toen de nieuwe Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de beruchte nieuwe portefeuille ‘Commissaris voor de bescherming van onze Europese levenswijze’ bekendmaakte.
Mijn academische collega’s ter linkerzijde schoten meteen in de bekende kramp: een Europese Commissievoorzitter die zich inlaat met de Europese levenswijze, hoe bestaat het! Toen Von der Leyen ter verduidelijking over migratie begon, stond hun diagnose vast: een staaltje radicaal-rechtse xenofobie in de hoogste regionen van de Europese macht. „De populistische framing van migratie als een bedreiging [is] nu blijkbaar tot de bovenste etages van het Berlay…

Have we reached the limit of human knowledge?

Image
Despite huge advances in science over the past century, our understanding of nature is still far from complete. Not only have scientists failed to find the Holy Grail of physics – unifying the very large (general relativity) with the very small (quantum mechanics) – they still don’t know what the vast majority of the universe is made up of. The sought after Theory of Everything continues to elude us. And there are other outstanding puzzles, too, such as how consciousness arises from mere matter. Will science ever be able to provide all the answers? Human brains are the product of blind and unguided evolution. They were designed to solve practical problems impinging on our survival and reproduction, not to unravel the fabric of the universe. This realisation has led some philosophers to embrace a curious form of pessimism, arguing there are bound to be things we will never understand. Human science will therefore one day hit a hard limit – and may already have done so. Some questions …

Laat die commissaris voor Europese waarden maar aan de slag gaan

De ophef die ontstond toen Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen haar nieuwe beleidsploeg bekendmaakte, was vol­komen voorspelbaar. De steen des aanstoots was de titel van de porte­feuille van commissaris Margaritis Schinas: ‘Vicevoorzitter voor de bescherming van onze Europese ­levenswijze.’ Een Commissievoorzitter die zich bekommert om de Europese levens­wijze, hoe durven ze! Toen Von der Leyen bij wijze van verduidelijking een verband legde met migratie, was het hek helemaal van de dam. Extreemrechtse xenofobie is doorgedrongen tot in de hoogste regionen van de Europese macht! Heleen Touquet van de Universiteit Antwerpen schreef hier dat Von der Leyen het ‘taalgebruik van extreemrechts overneemt’ (DS 14 september). In De Morgen noemde populisme-expert Cas Mudde het commissariaat ‘een perfect voorbeeld van hoe radicaal-rechts mainstream is geworden’. Met alle respect, maar dat soort uitspraken is de perfecte illustratie van de onzalige strategie die radicaal-rechts groot maakte. D…

Het applausargument

[Hieronder een voorproefje uit ons nieuwe boek Alles wat in dit boek staat is waar (en andere denkfouten)]


Een tijdje geleden werd ik door iemand van de extreemrechtse partij Vlaams Belang uitgenodigd voor een interview in hun partijblad. Dat heb ik geweigerd. Niet omdat ik de interviewer niet vertrouwde, maar gewoon omdat ik me liever niet wil associëren met het Vlaams Belang. Ik wil met iedereen in debat gaan, ook met extreemrechtse politici, maar dan wel op neutraal terrein, niet in het hol van de leeuw.
Is het terecht dat we mensen aan de schandpaal nagelen voor hun associatie met dubieuze figuren? Thierry Baudet had een ontmoeting met de ‘white nationalist’ Jared Taylor, Filip De Winter ging op de koffie bij de Syrische dictator Bashar al-Assad, en de Britse Labourpoliticus Jeremy Corbyn bezocht een congres met Hamasstrijders en andere rabiate antisemieten.
Sommige mensen zien elke vorm van guilt by association als een denkfout, maar dat klopt niet. De bovenstaande politici werde…

Vooruitgangsdenker wordt nostalgicus

Alles gaat vooruit in de wereld, behalve Rutger Bregman. Sta me toe me dat te verduidelijken. Eerst een bekentenis: ik koester bewondering voor Rutger. Op zijn 24ste al schreef hij De geschiedenis van de vooruitgang, een virtuoos verhaal van de ganse vaart der volkeren, van de oerknal tot 9/11. En dat was slechts het begin: zijn volgende boek Gratis geld voor iedereen werd vertaald in meer dan twintig talen; de machtigen der wereld hingen aan zijn lippen bij zijn TED-talk over het basisinkomen, en Bregman speelde stokebrand in Davos en op Fox News, met een miljoenenpubliek tot gevolg. Maar is Rutger Bregman (nog) wel een vooruitgangsdenker? Van begin af aan zaten er barsten in zijn vooruitgangsverhaal. Hij geloofde dan wel in materiële vooruitgang, maar wat betreft de geestelijke gesteldheid van onze samenleving konden cultuurpessimisten als Paul Verhaeghe hem toen al bekoren. Teneur: nog nooit hadden we het zo goed, nog nooit voelden we ons zo slecht. De echte kanteling begon toen B…

A giant, cosmic conspiracy

Image
My long-time collaborator, the physicist Taner Edis​, has a cool new paper in which he draws analogies between religions and conspiracy theories. In dealing with challenges from modern science, theologians have often resorted to conspiracies, both involving the "scientific establishment" and God himself (or Satan). In some respects, according to Edis, the responses to evolutionary theory developed by
liberal theologians are MORE (not less) conspiratorial than those of their conservative, fundamentalist counterparts. 

Since liberal theologians wish to evade conflicts with science as much as possible, their conception of God tends to be that of a "Deus absconditus", a God who choses to remain hidden 
and does not interfere with a natural order. For example, liberal theologians like John Haught believe that God is secretly meddling with quantum processes to bring about the right DNA mutations to fulfill his creative plan. All scientific evidence points toward processes …

Over de VN-toespraak van Greta Thunberg

Deze week was ik te gast bij De Afspraak om over de nieuwe leerstoel Etienne Vermeersch te spreken. Er werd me echter ook gevraagd naar een reactie op de vlammende toespraak van Greta Thunberg voor de VN-klimaattop. In regel probeer ik de discussie over Greta Thunberg als persoon zoveel mogelijk te mijden, omdat ik ze vreselijk vermoeiend en onproductief vind: door fans wordt ze bijna heilig verklaard, door tegenstanders wordt ze op vileine wijze bespot en door het slijk gehaald. Dat leidt allemaal af van de kern van de zaak: het probleem van de opwarming zelf. Maar goed, in de uitzending noemde ik haar toespraak “ronduit apocalyptisch”, omdat ze beweert dat haar jeugd en toekomst haar werden “bestolen”. Eerder vroeg ze zich af of het nog zin had om te studeren, als de wereld toch naar de knoppen gaat. Dat is echt onzin. Klimaatopwarming is beslist een ernstig probleem, wellicht de grootste uitdaging van de 21e eeuw, maar het is niet het énige wereldprobleem, en het is ook geen exist…