Posts

Ongeloof over geloof. Waarom academici zoveel moeite hebben om de drijfveren van religieuze fundamentalisten te snappen

Het Financieel Dagblad publiceerde onlangs een ijzingwekkend interview met Jason Walters, voormalig lid van de Hofstadgroep. Walters werd in 2004 veroordeeld tot 15 jaar celstraf, maar deradicaliseerde zichzelf in de gevangenis, door studie van natuurwetenschap en filosofie. Eerst werd hij spijtoptant van het jihadisme, daarna zwoer hij de islam zelf af. Nu doet hij als academicus in Leiden onderzoek naar sociale netwerken van jihadisme. Opmerkelijk is wat hij te vertellen heeft over zijn academische collega’s: die publiceren “al jaren complete bullshitstudies en bullshittheorieën” over radicalisering en salafisme.
Nu zou ik zelf, academicus zijnde, niet licht dergelijke schuttingtaal gebruiken, maar Walters zit niet ver van de waarheid. Er bestaat inderdaad een wildgroei aan tegenstrijdige theorieën over dit onderwerp in academische kringen. Wat die theorieën met elkaar delen, is dat ze bijzonder hard hun best doen om de olifant in de kamer te negeren: religie. Alle mogelijk drijfvere…

Een valscherm voor zelfoverschatters

Antwoord aan Rook & Wieland

ANTW 111 (1): 169–172 DOI: 10.5117/ANTW2019.1.0010.BOUD In zijn reactie op mijn artikel over de Doxastische Catch-22 van nuttige illusies geeft Jan Willem Wieland, ditmaal samen met co-auteur Koendert Rook, opnieuw enkele interessante scenario’s over illusies en hun vermeende voordelen. Eerst een toegeving en een correctie: Rook & Wieland (R&W) wijzen er terecht op dat mijn term ‘cognitief geluk’ bij nader inzien verwarrend is. Ik doelde niet op overtuigingen die per toeval waar blijken, maar op onware overtuigingen die per toeval nuttig zijn. Daarom zal ik de kwalificatie ‘cognitief’ in het vervolg laten vallen, zoals R&W voorstellen, en het gewoon hebben over ‘geluk’. En dan de correctie: de argumenten van R&W over de ‘economische voordelen’ van illusies, bijvoorbeeld over de winstkansen van het Nederlandse elftal, zijn volgens mij irrelevant voor deze discussie. Ik heb nergens betwist dat de illusies van persoon A nuttig kunnen zijn voo…

Wanneer zelfs wetenschappers zich laten meeslepen door de polarisering over klimaatopwarming

Beste Sven De Rijcke,
De alma mater waaraan wij beiden werken, de UGent, daagt ons uit om te 'durven denken'. Door mij in uw brief van 'pseudowetenschap' en 'klimaatontkenning' te beschuldigen, toont u dat u het motto van onze universiteit bepaald niet in de wind slaat. Bij zo'n zware verwijten horen echter wel argumenten, en die zijn in uw stuk geheel afwezig. Sterker nog, ik schreef in mijn eigen brief letterlijk dat ik de consensus van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change, een organisatie van de Verenigde Naties om de risico's van klimaatverandering te evalueren nvdr.) over antropogene klimaatopwarming volkomen aanvaard, en dat we 'geen geduld meer hoeven te hebben voor klimaatontkenners'. Uw beschuldiging als zou ik zelf tot de klimaatontkenners horen waarvoor ik geen geduld meer heb, is dus niet alleen absurd, ze is ook lasterlijk.
Dan beschuldigt u me van 'pseudowetenschap', of om het volledige verdict te citeren: &…

Antwoord aan Jeroen Olyslaegers

(Antwoord aan Jeroen Olyslaegers, die de open brief van Anuna en Kyra optekende voor De Bezige Bij...)
Beste Jeroen,
Dank voor je uitvoerige antwoord op mijn open brief. Eerst wat de persoonlijke aanvallen op Anuna en Kyra betreft: ik ben me er zeker van bewust dat ze die krijgen, want ik heb al meermaals opgeroepen om zulke persoonlijke aanvallen achterwege te laten, eerderopTwitter, en gisteren op Facebook nogmaals. Ik vind het vreselijk dat ze dergelijke bagger over zich heen krijgen, en ik keur dat volkomen af. Ik weet uit eigen ervaring hoe hard sociale media kunnen zijn als je ergens je nek voor uitsteekt, zelfs voor ervaren rotten. Ik doelde in mijn brief evenwel op de lovende reacties van politici. Dat waren vooral paternalistische en vrijblijvende uitlatingen over hun 'fantastische engagement' en 'passie'. De inhoud dan. De 'denkfout' van doemdenkers die ik beschrijf, is de eenvoudige extrapolatie van huidige tendensen naar de toekomst, zonder rekening te…

Brief aan Anuna De Wever en Kyra Gantois

Beste Anuna en Kyra,
Sinds jullie begonnen te spijbelen voor het klimaat, groeide jullie ergernis over de manier waarop politici jullie behandelen. Jullie kregen schouderklopjes en knuffels, jullie mochten op de thee bij de minister, jullie hoorden mooie beloften en bemoedigende woorden, maar daarna gebeurde er helemaal niets. Ook in de media ging het vooral over bijkomstigheden: met hoeveel jullie zijn, of jullie ouders allemaal vegetarisch eten en op Groen stemmen, wie er nu écht achter jullie actie zit. En ook weer veel lieve woorden en schouderklopjes.
Ik deel jullie ergernis. Grote mensen die jullie doodknuffelen met vrome platitudes over hoe fantastisch jullie engagement wel is, behandelen jullie als kleine kinderen. En dat zijn jullie niet, of niet langer. Jullie bleven doorzetten en op dezelfde nagel kloppen, en nu hebben jullie een heus boek geschreven, in de vorm van een open brief, opgetekend door de schrijver Jeroen Olyslaegers en uitgegeven bij De Bezige Bij. Proficiat d…

Si nous fermons nos centrales nucléaires, nous émettrons beaucoup plus de CO2

Les activistes du climat et les étudiants dans les rues veulent que nous émettions moins de CO2. Je souscris à cet objectif. Nos émissions de CO2 provoquent le réchauffement climatique, qui peut avoir des conséquences très négatives à long terme.
Or, le nucléaire est un atout majeur dans cette lutte en faveur du climat. Non seulement une centrale nucléaire produit de grandes quantités d'énergie fiable et sûre, mais elle n'émet pas de CO2 (du CO2 est bien émis lors de l'exploitation et du traitement de l'uranium, mais cela s'applique également aux tonnes d'acier et de béton ainsi qu'aux métaux rares indispensables à la fabrication d'éoliennes et de panneaux solaires).
Avec leur appel à une sortie du nucléaire, les activistes du climat se tirent royalement une balle dans le pied. Le jour où nous fermerons nos centrales nucléaires en Belgique pour les remplacer par des centrales au gaz, nous émettrons des tonnes de CO2 supplémentaires. Et plus longtemps nou…

Klimaatactivisten, laat de drogredenen tegen kernenergie maar achterwege

Klimaatactivisten en bosbrossers willen dat we minder CO2 uitstoten. Dat streefdoel deel ik. Onze CO2-uitstoot warmt het klimaat op, en dat kan op de lange termijn zeer nadelige gevolgen hebben (van stijgende zeespiegels tot extreme weerfenomenen en uitstervende diersoorten). Precies in die strijd tegen klimaatopwarming is kernenergie een grote troef. Een kerncentrale produceert niet alleen grote hoeveelheden betrouwbare en veilige energie, ze stoot ook geen gram CO2 uit. (Bij de ontginning en verwerking van uranium komt wel CO2 vrij, maar dat geldt ook voor de tonnen staal en beton en zeldzame metalen die je nodig hebt om windmolens en zonnepanelen te maken). Door hun pleidooi voor een kernuitstap schieten klimaatactivisten zichzelf dan ook royaal in de voet. Als wij in België onze kerncentrales sluiten en vervangen door gascentrales, dan gaan we tonnen extra CO2 uitstoten. Hoe langer we ze openhouden, hoe minder CO2-uitstoot. Dat is zonneklaar.
Toch vertellen activisten en ook ener…