Posts

Het gaat beter dan ooit

Image
De ‘nieuwe optimisten’, onder wie Ralf Bodelier en Maarten Boudry, vinden dat het maar eens afgelopen moet zijn met het pessimisme. De wereld stond er immers nog nooit zo goed voor als nu, dankzij ratio en de wetenschap. DOOR HIDDE BOERSMA
Weer 137.000 mensen ontsnapt aan de armoede vandaag. Malariadoden in vijftien jaar gehalveerd. Minder kinderen dan ooit sterven voor het vijfde levensjaar. Negen op tien mensen kan lezen en schrijven, een verdubbeling in zestig jaar. Het hadden zomaar openingen kunnen zijn van kranten het afgelopen jaar, want het zijn allemaal vastgestelde feiten. Maar ze haalden de voorpagina’s niet. Integendeel, wie de kranten een beetje volgt moet denken dat het slechter gaat dan ooit. Orkanen die door klimaatverandering tot ongekende sterkte groeien, aanhangers van Islamitische Staat die in Syrië homoseksuelen van het dak gooien, en in het Witte Huis een gevaarlijk groot kind dat maar een druk op de knop verwijderd is van een nucleaire oorlog. De teneur van nie…

Playing Fallacy “Gotcha!”

Image
I was expecting some strenuous but constructive criticism from the sceptical community about my Fallacy Fork article, and I have not been disappointed. Skeptical Inquirer published a selection of four letters from readers, and Steven Novella has criticized my article on his blog and podcast.
Readers have taken issue with both of my central claims: that cut-and-dried fallacies rarely occur in real life, and that fallacy labels are often casually thrown around in a way that distracts from the substance of a discussion. My first argument has been met mostly with incredulity. Steven Novella writes that I “need to get out more” and advised me to “spend some time in the trenches” with active sceptics. Other readers write about “abundant evidence” for fallacies, plentiful “applications to real life” and “2,300 years of effective use”. But apparently fallacies are so ubiquitous in real life that readers didn’t even botherto offer examples in their replies! Robert Clear just directs me to some…

Keerpuntitis

Er is een point of no return bereikt. Het beslissende moment is aangebroken. Waarover gaat het precies? Dat kan van alles zijn. Overbevolking, robotisering, bijensterfte, islamisering, het einde van de euro. Telkens opnieuw hoor je dat de zaken nu een kantelpunt bereikt hebben. Je vraagt je af: wanneer is het ooit níét vijf voor twaalf?
In The Restaurant at the End of the Universe beschrijft de Britse schrijver Douglas Adams een conceptrestaurant waar je gezellig kunt tafelen, terwijl buiten het universum uit elkaar wordt gereten. Elke avond kun je hetzelfde schouwspel door het raam bezichtigen, want het restaurant zit opgesloten in een soort tijdlus.
Willen we niet allemaal graag op de eerste rij zitten als de wereld vergaat, of als de wereldgeschiedenis tot een ontknoping komt? De volgelingen van Jezus spitsten hun oren toen hij verkondigde dat sommigen onder hen nog zouden rondlopen wanneer het einde der tijden aanbrak. Sindsdien voorspellen doemprofeten niet enkel dat de wereld z…

Palliatieve sedatie moet uit de schemerzone

Door een zaak bij de euthanasiecommissie over een levensbeëindiging bij een demente vrouw, barstte het debat rond de wetgeving weer los. "Het is goed dat er een proefproject gestart is om palliatieve sedatie te registreren", zegt Maarten Boudry. Op verzoek van familieleden had een arts een diep dementerende dame een spuitje toegediend om haar uit haar lijden te verlossen. Juridisch begaf de arts zich daarmee op glad ijs. “De arts wist blijkbaar te weinig af van de wetgeving, en van het verschil tussen euthanasie en palliatieve sedatie”, zegt Boudry. “Het is enkel doordat de arts dit verkeerdelijk heeft opgevat als euthanasie en een dossier heeft ingediend bij de euthanasiecommissie, dat we van deze zaak weten.” Bij palliatieve sedatie doet een arts aan pijn-bestrijding om het lijden van een patiënt, die hier aan het sterven was, te verlichten. Is de grens tussen palliatieve sedatie en euthanasie nu niet flinterdun? Maarten Boudry: “Bij palliatieve sedatie heb je als arts niet…

Het vandalisme van ideologische wetenschap

Image
Ons opiniestuk over het postmoderne betonrot in de academische wereld deed redelijk wat stof opwaaien. Eerst het goede nieuws: de meeste van onze collega’s waren niet verontwaardigd omdat we het postmoderne relativisme aanvielen, maar omdat we hun academische vakgebied ermee durfden associëren. De hoogleraren Tom Van der Meer en Huub Dijstelbloem – in koor met enkele anderen – verweten ons dat ons stuk zelf “feitenvrij” was en dat we ons aan “alarmisme” bezondigden, en ze eisten meer empirische bewijzen voor onze stelling. Die houding kunnen we enkel toejuichen! Wel is het goed om meteen een misverstand recht te zetten. Volgens Van der Meer en Dijstelbloem richten wij onze pijlen op “de wetenschap als geheel”. Ons stuk sprak echter over “grote delen van de sociale en geesteswetenschappen” en we specificeerden naar een aantal disciplines. Binnen vrijwel alle vakgebieden zijn natuurlijk tegenstemmen te vinden, en vele domeinen van wetenschap zijn zelfs grotendeels immuun gebleven voor …

De grootste gemene blinde vlek

Image
Heerst er een linkse dominantie in de wetenschap? Als zelfs een ‘progressieve jongen’ als Ruben Mersch pleit voor meer conservatieve wetenschappers (wat hem overigens siert), moeten we ons misschien zorgen maken (DS 22 november). Linkse dominantie, zoals Mersch schrijft, wijst niet noodzakelijk op een ‘complot’ van een ‘linkse elite’. Ideologische vooroordelen kunnen op meer subtiele wijze doorsijpelen: in de keuze voor onderzoeksvragen, de datavergaring, of de analyse van bevindingen.
Net zomin hoeven we te veronderstellen dat rechtse wetenschappers actief worden buitengesloten. Er kan ook sprake zijn van zelfselectie die een sneeuwbaleffect teweegbrengt: linkse denkers voelen zich meer aangesproken door bepaalde vakgebieden (bijvoorbeeld geesteswetenschappen), waardoor die vakgebieden een linkse reputatie krijgen, waardoor rechtse denkers minder geneigd zijn om daarin te specialiseren. We zoeken allemaal graag gelijkgestemden op. In Wall Street lopen ook weinig linkse rakkers rond,…

The cultural buck stops somewhere: the origin of supernatural belief and the role of agency detection

(Commentary on "Seeking the Supernatural: The Interactive Religious Experience Model" by Neil Van Leeuwen & Michiel van Elk, target paper for Religion, Brain & Behavior by )
When I was a kid I used to pray in front of a glow-in-the-dark statue of the Virgin Mary. To “enhance” my telepathic connection with the Mother of God, I would rapidly flick the light switch of my room on and off, in the hope of eliciting some sort of anomalous visual experience (to no avail). As Van Leeuwen and van Elk would put it, I had absorbed “general beliefs” about the Mother of God from my parents and teachers, and I had even received a material “prop” (from my grandmother), but no-one had instructed me about the light switch. I was “actively seeking” personal experiences of the supernatural in a more or less creative fashion, in order to support my general beliefs.
Anecdotes aside, I applaud Van Leeuwen and van Elk’s interactive model of religious belief, which clearly moves the debate fo…