Ik ben een postmoderne Pythia!

De column van Ger Groot over mijn essay dit weekend in Letter & Geest moet één van de meeste bevreemdende replieken zijn die ik ooit las. In de inleiding van mijn betoog over obscurantisme produceerde ik een doelbewuste onzin-zin, in gezwollen postmodernistische stijl: "Het ondenkbare kan zich niet laten schrijven zonder zichzelf op te heffen, zonder zich als het ware te ver-denken." Daarmee wou ik aantonen hoe makkelijk het is om diepzinnig te klinken, als je je maar in duistere abstracties, zombie-woorden en flauwe woordspelingen hult.
Maar vandaag breekt mijn klomp: Ger Groot biedt een heuse exegese van mijn onzin-zin, met een verwijzing naar de Holocaust, die moet aantonen "hoe zwaar de betekenis" van mijn zin weegt. Dat ik zo'n diepzinnige zin zomaar in het "vuilnisvat van de geschiedenis" werp, vindt hij wel erg voorbarig. Groot lijkt niet goed te beseffen dat ik die zin zelf verzon, als parodie op postmoderne onzin. Hij neemt eerst aan dat het om een citaat gaat, laat dan toch de mogelijkheid open dat ik ze zelf schreef, om dan uiteindelijk te besluiten dat het hem niet kan schelen. Een tekst leidt toch een volstrekt onafhankelijk leven, aldus Groot, "waarover de ‘auteur’ al snel niets meer te zeggen heeft." (bemerk de scare quotes). Met andere woorden: zonder het zelf te beseffen, heb ik dit weekend een diepzinnig inzicht gepresteerd in Letter & Geest, dat een licht werpt op het mysteris van de Holocaust! Groot beschouwt me kennelijk as een modern equivalent van de Griekse Pythia, de hogepriesteres van Delphi die onder invloed van giftige dampen allerlei onverstaanbare onzin uitkraamde (zie afbeelding), die vervolgens door de priesters als enigmatische profetieën worden uitgelegd.-


Dat Ger Groot en ook Coen Simon het kennelijk irrelevant vinden wie een tekst geschreven heeft, en of die persoon er al dan niet enige betekenis in gelegd heeft, toont aan hoe gulzig sommigen van de postmoderne Kool-Aid hebben gedronken, in het bijzonder de absurditeiten van Jacques Derrida over de "dood van de auteur". Een tekst zou een eigen leven leiden, geheel losgezongen van de auteur, die er helemaal niets over te zeggen heeft. Dat adagio is in de praktijk een vrijgeleide om een tekst op eender welke manier te interpeteren, ongeacht de oorsprong en de intenties van de doodverklaarde auteur. Zelfs doelbewuste onzin, of mechanisch geproduceerde teksten zoals die van de Postmodernism Generator, kunnen dan als diepzinnig uitgelegd worden. Als je het mij vraagt, is dat een reductio ad absurdum van de hele postmoderne onderneming, maar Groot en Simon zullen het vast een diepzinnig inzicht in "de taligheid van het denken" vinden. Bovenal levert Ger Groot een treffende illustratie van de Wet van Poe: het is onmogelijk om een parodie zó extreem te maken dat er niet iemand is die ze bloedernstig zal nemen. 

Comments

Jeroen Willems said…
Als een auteur een tekst schrijft heeft hij, normaal gezien, bepaalde intenties met de tekst. In de tekst staat een verhaal, opinie, uitleg,... die hij wilt duidelijk maken. Als een lezer in discussie wilt treden met de auteur, is het meer dan logisch dat hij in discussie gaat met wat de auteur bedoelde met de tekst en dat hij dus op zoek gaat naar zijn intenties. Het is onnozel om een andere betekenis aan de tekst te geven en daarmee de auteur aan te vallen.

Maar het is wel mogelijk om een tekst anders te interpreteren, of om er zelf een interpretatie aan te geven. Als je in discussie treed met die interpretatie ga je dus niet meer in discussie met de auteur, maar met jouw eigen interpretatie.

Ook kan het zijn dat je de intenties van de auteur moeilijk nog kan achterhalen, maar dat je er wel nog ideeën uit kan halen (alleen weet je niet zeker of het de ideeën zijn die de auteur bedoelde).

Voorbeeld: In 'On What Matters' neemt Derek Parfit regelmatig stellingen van Kant en legt hij uit hoe hij ze interpreteert, toegevend dat hij niet zeker kan weten of Kant het zo bedoelde. Als blijkt dat Kant iets totaal anders had bedoeld, maakt het Parfit zijn teksten niet plots incorrect want hij heeft reeds duidelijk gemaakt hoe hij Kant geinterpreteerd heeft. Gelukkig is Parfit hier heel helder in, in tegenstelling tot veel postmoderne schrijvers.
Raf Geusens said…
This comment has been removed by the author.
Jeroen Willems said…
Vergeten toe te voegen:

Ger Groot kán zeker jouw onzin-zinnen op een bepaalde manier interpreten. Als hij aan bepaalde obscure woorden een bepaalde definitie geeft, kan er zeker een nieuwe zin met nieuwe betekenis ontstaan die te begrijpen valt. Het is dan alleen niet meer jouw zin met jouw (hier niet-aanwezige) betekenis en het is dan ook verkeerd om het als jouw zin met jouw betekenis te zien.

Het is verkeerd om te stellen dat het een feit is dat jouw onzin-zin X betekent, als het jouw bedoeling is dat jouw zin Y (of niets) betekent. Als iemand kan claimen dat jouw zin X betekent, kan hij evengoed claimen dat het A, B, C, D,... betekent. Men kan jouw zin wel interpreteren als A, B, C, D, X,..., maar dan geeft men er een nieuwe, eigen, betekenis aan en spreken ze niet meer over jouw zin met jouw betekenis.

Hopelijk ben ik duidelijk en niet te obscuur ;) Vergeef me.
Maarten Boudry said…
Interessante bedenkingen, Jeroen! En helder geformuleerd, in tegenstelling tot postmoderne bezweringen over de "dood van de auteur". :-) De intenties van een auteur zijn inderdaad moeilijk te achterhalen, zeker als hij "dood" is (in de gebruikelijk zin, niet de postmoderne). Als Parfit een kwestieuze interpretatie geeft van Kant, en daarmee verder redeneert om een punt te maken, dan kan zijn eigen redenering overeind blijven, zelfs als achteraf blijkt dat Kant het (wellicht) zo niet zo bedoeld heeft. Maar dan ben je niet langer met interpretatie van Kant bezig, maar met een zelfstandige gedachtengang, ongeacht de herkomst.
Raf Geusens said…
Tja, mijn verwijzing naar de Postmodernism Generator kwam na het lezen van de post-synchrone sequenties in deze blog.....

Popular posts from this blog

The Fallacy Fork: Why It’s Time to Get Rid of Fallacy Theory

We zijn veel te lief voor extreemlinks: Over het dempen van ideologische beerputten

The Relentless Retreat: God in the Age of Science.