Wees goed, maak van uw hart een steen

Geef me nog een beetje van je ex-liefdadigheid, smeekte Luc De Vos jaren geleden met rapgroep ABN. Ook in Oostende is liefdadigheid binnenkort verleden tijd. Burgemeester Johan Vande Lanotte (SP.A) wil af van opdringerige fondsenwervers in de winkelstraten(DS 14 juli). De winkeliers klagen dat ze klanten wegjagen, de klanten klagen dat hun zorgeloos winkeluitje wordt verstoord door opzichtige miserie.

Verontwaardiging alom. Hoe harteloos kan je zijn? Aan de ene kant van de morele weegschaal: straatarme koffieboeren, uitstervende ijsberen, kinderen met tropische diarree. Aan de andere kant: het lichte emotionele ongemak van de kuierende, welgestelde, blanke vitrineplakkers. En de slabakkende omzet van de Oostendse commerçant. Want stel je voor dat een paar van die euro’s niet in de kassalade van de kleine zelfstandige zouden belanden, maar in nooddruftige handjes aan de andere kant van de wereld.

Toch zijn er goede redenen om fondsenwervers wandelen te sturen, al zijn het niet die van Johan Vande Lanotte. De spring-in-’t-velds die u aanklampen in winkelstraten zijn doorgaans geen belangeloze vrijwilligers, maar betaalde jobstudenten, ingehuurd door private bedrijven gespecialiseerd in fondsenwerving. Dat wil zeggen dat, wie bezwijkt voor hun wervende promopraatje en intekent voor een maandelijkse storting, pakweg het eerste jaar voor zijn eigen werving betaalt. Je geld komt niet bij koffieboeren, malariakinderen of ijsberen terecht, maar op het loonbriefje van de fondsenwerver die naar zijn dagelijkse target streeft. Maar dat vertellen ze je er niet bij.

Natuurlijk zijn fondsenwervers ‘opdringerig’ en geven ze ons een ‘ongemakkelijk’ gevoel. Dat is hun businessmodel: mensen met uitpuilende winkelzakken aanklampen en een schuldgevoel aanpraten. Emotionele snaren bespelen. De druk langzaam opdrijven. Want zeg nu zelf: na zo’n aandoenlijke spraakwaterval van een spring-in-’t-veld met een klembordje, die zich belangeloos inzet voor de goede zaak, moet je al een hart van steen hebben om door te lopen.

Ik heb me ook al verschillende keren laten overhalen om mijn schuldgevoel af te kopen, maar ik heb me dat achteraf beklaagd. Niet alleen heb je geen tijd om een afweging te maken tussen verschillende goede doelen, maar zelfs als ik voor de beste ngo inteken, creëer ik perverse prikkels: ik moedig de organisatie aan om meer fondsenwervers de winkelstraat op te sturen, en minder aan het doel zelf te geven.

Natuurlijk kan ‘rationele’ kritiek op de inefficiëntie van liefdadigheid ook een makkelijk excuus zijn voor morele onverschilligheid. Maar het kan anders. Een jonge beweging genaamd Effectief Altruïsme streeft naar rationaliteit, transparantie en kostenefficiëntie in liefdadigheid. Zo ontwikkelde de organisatie Give Well een ranglijst van goede doelen, op basis van harde cijfers. De bekende kleppers vind je er niet. De hoogst gerangschikte liefdadigheidsorganisatie op dit moment is de Against Malaria Foundation, een nobele onbekende die spotgoedkope klamboes uitdeelt die aantoonbaar mensenlevens redden, in plaats van donaties (deels) te besteden aan promotie en meer wervingen voor meer donaties.

Als u mijn kritiek volgt, maar het u menens is met wereldleed, dan stel ik voor: bekijk de ranglijst op www.GiveWell.org eens. Daar kan u het geld storten dat u anders (goedig als u bent) in een emotionele opwelling aan hijgerige straatwervers zou uitgeven. Schenkingen zijn in België fiscaal aftrekbaar via de Koning Boudewijnstichting. Misschien een tip voor het Oostendse stadsbestuur?
En maak dan van uw hart een steen, en stuur de straatventers vriendelijk wandelen.

(De Standaard, 18/7/17)


Comments

unknown said…
Noteer dat de top charities van GiveWell allemaal, zonder uitzondering, organisaties zijn die een zeer gestandaardiseerd interventie uitvoeren, ook vaak in het gebied van "health". Dat doet vermoeden dat GiveWell wel een heel specifiek idee heeft van wat evidence en effectiveness is en dat er in hun classificatie geen ruimte is voor organisaties die werken rond meer complexe, minder voorspelbare problemen, problemen waarvan de effecten pas meetbaar zijn binnen 20 jaar (klimaat vb)... Problemen en strategiëen de niet door de RCT-machine kunnen gejaagd worden zijn binnen GiveWell bij voorbaat gedoemd om niet in de top-lijst te belanden.
Mooi geschreven. Een goed deel van de (grote) charme van Maarten Boudry komt wat mij betreft uit de rake, flukse taal. Maar dit soort denken is niet zo "onweerlegbaar logisch" als het lijkt, laat staan dat het ongelofelijk wijs zou zijn. Want wat als iedereen klamboes gaat sponsoren? Het is de bekende gruwelijke paradox: hebben wij als blanken met grote superieure medische kennis en ons missionair ingrijpen op bevolkingen in de tropen, niet juist de ondergang van de wereld, van moeder aarde, van de planeet veel dichter bij gebracht, na anderhalve eeuw "goede daden" , zwaar onderbouwd met rationele wetenschap, harde geldmiddelen en indrukwekkende maar per definitie onbezielde technische middelen? En op een ander vlak: welk soort mens is het, die meer vruchten plukt (of meent dat te doen!) voor zijn persoonlijkheid van een in totale eenzaamheid, zakelijk uitgevoerde keuze tussen organisaties en de bijhorende financiële overschrijving, bij de pc, dan zich te engageren in een ontmoeting? En zo deel te nemen aan het letterlijk eeuwige, millennaire, miljoenen jaren verfijnde spel van face to face ontmoeting tussen mensen, luisteren, wederwoord bieden, gezichtsuitdrukkingen aflezen, nadenken over elkaars standpunten, emoties ventileren... en tenslotte samen tot een overeenkomst komen, of tot een gemotiveerd uit elkaar gaan?...

Popular posts from this blog

Worden migranten echt 'ontmenselijkt'?

Niet N-VA, maar Groen zou tegen een kernuitstap moeten zijn

Als we het woord ‘hut’ afschaffen, waarom het daarbij laten?