Posts

Showing posts from 2018

Worstelt de academische wereld met rechts? Interview in De Morgen

(Context: tachtig academici van de Universiteit van Amsterdam protesteerden tegen de komst van de Jordan Peterson, de conservatieve Canadese psycholoog. Zie mijn eerdere stuk in NRC.)
Bent u verrast door dat protest?
Maarten Boudry: “Helemaal niet, het was perfect voorspelbaar. Je ziet het steeds vaker: een controversiële, doorgaans rechtse spreker wordt uitgenodigd. Daarop volgt een golf aan verontwaardiging en protest. Soms wordt de lezing afgelast, soms wordt ze verstoord. Jordan Peterson past binnen dat rechts-conservatieve profiel, en kreeg meermaals te maken met dergelijk protest. Dat het aan de Universiteit van Amsterdam gebeurt, verbaast me niet. Die heeft bij uitstek een linkse reputatie, toch in de menswetenschappen. Dit soort taferelen wordt stilaan wat voorspelbaar. Gelukkig riepen ze niet op tot ‘deplatforming’ (een spreekverbod, BVS), zoals vaak in de VS.”
Academici hebben toch recht op vrije meningsuiting?
“Daar zit het probleem niet. Ze mochten Peterson een fascist noeme…

Gatenvullen met René van Woudenberg

René van Woudenberg reageerde op mijn stuk in NRC over het conflict tussen religie en wetenschap. Daarbij trapt hij helaas een aantal open deuren in, en gaat hij voorbij aan mijn voornaamste kritiek op zijn essay. Het eerste bezwaar van van Woudenberg tegen mijn conflictverhaal is dat sommige wetenschappers zelf diep religieus zijn. Maar dat was precies het hele punt van mijn stuk. De aanval van wetenschap op God was aanvankelijk niet doelbewust of direct, maar eerder een "sluipmoord" (vandaar de titel). In de eerste paragraaf al vermeldde ik dat de meeste pioniers van de wetenschappelijke revolutie diepgelovige christenen waren. Deze natuurfilosofen hebben een bal aan het rollen gebracht waarvan ze eindbestemming niet konden voorspellen. Van Woudenberg ontkent ook vlakaf dat christenen ooit geloofden dat God "de hemelsluizen beheerde", of dat hij als verklaring werd ingeroepen voor andere natuurverschijnselen (orkanen, aardbevingen, epidemieën...). Dat is typisch…

Waarom de protestactie tegen Jordan Peterson zichzelf in de voet schiet

Image
In de Verenigde Staten wordt het stilaan een traditie. Iemand krijgt een officiële uitnodiging om aan een universiteit een lezing te geven, die vervolgens in allerijl ingetrokken wordt na protesten van studenten, personeel of externe activisten. De universiteit in kwestie haalt dan ‘veiligheidsoverwegingen’ aan als reden voor de afgelasting (lees: dreiging met geweld van de activisten). Het overkwam de Britse provocateur en zelfverklaarde ‘dangerous faggot’ Milo Yiannopoulos aan verschillende Amerikaanse universiteiten, alsook de libertarische schrijver Ben Shapiro, conservatief maar fervente tegenstander van Donald Trump (aan California State University Los Angeles). De politieke wetenschapper Charles Murray, co-auteur van het beruchte boek The Bell Curve, raakte nog net in Middlebury College om zijn praatje aan te vangen, maar zijn lezing werd meteen onderbroken en lamgelegd door agressieve activisten.
De ironie is dat deze lezingen vaak over vrije meningsuiting gingen, en over de z…

New ECHR ruling fails to uphold free speech, bows to "religious feelings"

Image
The latest ruling by the ECHR about the Austrian woman who called the prophet Mohammed a "pedophile" is disgraceful. Even if Mohammed had NOT (reportedly) had sex with a 9-year old girl, calling him a pedophile should be protected by freedom of speech. Invoking "religious feelings" as a legitimate reason to curtail free speech sets a dangerous precedent. To the true religious fanatic, ANY criticism of Mohammed (or of any other prophet) will be deemed offensive, just as calling L. Ron Hubbard a "fraud" (which he was) will inevitably hurt the feelings of devoted Scientologists. And what if Catholics were to claim that calling the Church an institute for child molesters "hurts their religious feelings"? 
I realize that the ECHR is not criminalizing criticism of Mohammed as such, as some have erroneously claimed, nor even forbidding the use of the word "pedophile" for Mohammed. Technically, the ECHR is merely judging that Austrian judges h…

De sluipmoord op God

Image
Laat wetenschap nog ruimte voor God? De pioniers van de wetenschappelijke revolutie hadden alvast niet de intentie om God te verdrijven. Voor zover we dat kunnen nagaan, waren het bijna allemaal vrome christenen (zoals ongeveer iedereen in die tijd), zij het met soms onorthodoxe opvattingen. Om te tonen dat wetenschap geen bedreiging vormde voor het christendom, gebruikten denkers als Francis Bacon en Galileo Galilei graag een allegorie. God had zich aan ons geopenbaard in Twee Boeken: het ‘Boek van de Schrift’ en het ‘Boek der Natuur’. Theologen konden het eerste Boek lezen, ‘natuurfilosofen’ – zoals wetenschappers zichzelf toen nog noemden – het tweede. Wetenschap was dus eigenlijk een vrome onderneming. De Twee Boeken zouden elkaar aanvullen en naar dezelfde Waarheid leiden, vermits ze door dezelfde Auteur werden geschreven. Aldus trachtte Galileo de Roomse Inquisitie gerust te stellen: zijn nieuwe bevindingen over een bewegende aarde zouden hoogstens tot een andere lezing nopen …

Is het afgelopen met de Europese Verlichting? Brief aan Sid Lukkassen (2)

Beste Sid, In mijn eerste antwoord probeerde ik je sombere toekomstbeeld te bekampen met cijfers over internationale democratisering en liberalisering. Nu antwoord je echter dat ik je ‘hoofdvraag’ heb gemist, namelijk ‘het geopolitieke relevantieverlies van Europa’. Nu wordt het echt boeiend, want kennelijk is het jou dus eerder om de toekomst van ons continent te doen dan om de toekomst van de (Europese) verlichtingswaarden. Dat zijn natuurlijk twee verschillende zaken. Neem het idee van democratische verkiezingen. De bakermat van de democratie ligt in Athene. Moeten we het erg vinden dat Griekenland tegenwoordig het kneusje van Europa is? Niet wat betreft het wedervaren van de democratie. Het gedachtegoed dat op het Griekse schiereiland ontstond, is nog steeds springlevend, en is al lang niet meer afhankelijk van de geopolitieke relevantie van Griekenland zelf. De kernwaarden van de Verlichting staan vandaag geboekstaafd als ‘westers’ omdat ze grotendeels op West-Europese bodem wer…

De kruistocht van Bart Staes tegen GGO's

In zijn recente stuk in De Morgen doet Bart Staes plots alsof zijn jarenlang verzet tegen ggo's louter op pragmatische argumenten over klimaat en economie berustte. Kennelijk heeft Staes een slecht geheugen. Vergelijk met 2011, toen hij een bende hooligans verdedigde die in Wetteren een ggo-veld bestormden en vernietigden, vanuit de volkomen irrationele angst dat zich in Wetteren één of andere ecologische catastrofe zou voordoen. Of vergelijk met 2012, toen Staes paniekerig een "ogenblikkelijk moratorium" eiste van ALLE ggo-teelten, op basis van één fraudulente kankerstudie van de beruchte Séralini, die zowat tegen alle regels van wetenschappelijk onderzoek zondigde, en die inmiddels is teruggetrokken. Overigens blijft Staes nog stééds verwijzen naar Séralini in zijn nieuwe standpunt, en spreekt hij enkel over "vermeende methodologische fouten" die "niet aangetoond konden worden": Hij kan dus nog steeds niet toegeven dat de studie van Séralini met de…

Als we het woord ‘hut’ afschaffen, waarom het daarbij laten?

In december opent het AfricaMuseum opnieuw de deuren. De antropologe Bambi Ceuppens, wetenschappelijk commissaris bij het museum, stelde een document op met taalaanbevelingen om de zaalteksten te herschrijven. Er zijn nog steeds talloze woorden, aldus Ceuppens, die onze koloniale en enge westerse visie op Afrika verraden. “Jungle” heeft bijvoorbeeld de associatie van een primitieve wildernis. Het document stelt “tropisch regenwoud” voor als alternatief. Een “tamtam” wordt een “spleettrommel”. Voor “slaaf” oppert Ceuppens het alternatief “mens die verhandeld wordt als koopwaar”. En ook het woord “hut” wordt beter vermeden: “We moeten af van het beeld dat iedereen in een hut woont in Afrika. Daarom stel ik in mijn richtlijnen voor om huis te gebruiken. Een algemene term is altijd beter.”
Dit is een gunstige evolutie. Aan “hut” kleeft inderdaad de connotatie van een soort primitieve en eenvoudige woning, alsof die minder comfortabel of minder duurzaam zou zijn dan onze westerse baksteen…

Publicatiedruk is niet alleen onvermijdelijk, maar wenselijk

Gaan academici gebukt onder een ongezonde 'publicatiedruk'? Die bezorgdheid was weer te horen naar aanleiding van het dossier in De Morgen over neptijdschriften. Wetenschappers zouden in bedenkelijke tijdschriften publiceren omdat ze wanhopig zijn om een extra lijntje op hun CV te kunnen zetten. Een gelijkaardige redenering hoor je vaak over wetenschapsfraude: mensen als Diederik Stapel zouden data vervalst hebben omdat ze nu eenmaal leven in een systeem waarin je moet 'publiceren of verdwijnen'. Dat klopt niet.
De link tussen publicatiedruk en wanprakijken is ten eerste zeer twijfelachtig. Een academisch curriculum is niet gewoon een waslijstje: enkel de publicaties in erkende tijdschriften wegen echt door bij sollicitaties, promoties en financiering van onderzoeksprojecten. Een academicus die denkt dat hij zijn CV kan opsmukken door tweeduizend euro te betalen aan een rooftijdschrift, zal bedrogen uitkomen. Ignaas Devisch heeft zijn positie aan de UGent heus niet ge…

"Liberals Have Compromised on Their Own Values”: An Interview with Ali A. Rizvi

Image
The Pakistani-Canadian writer Ali Rizvi is a fierce critic of Islam, the religion in which he grew up. But unlike many other critics who maintain that Islam is inherently incapable of modernization, and that the Muslim world is sliding ever further into backwardness and fundamentalism, Rizvi is refreshingly optimistic about the future. The seed of a new Enlightenment has been planted in the Arabic world, he told me in Antwerp, and there’s no way to eradicate it.
In his book The Atheist Muslim, Rizvi speaks directly to the many closeted atheists, agnostics, and secularists in the Muslim world. These people are obliged by the societies in which they live to present themselves outwardly as Muslims, but in private, they harbor different ideas. Rizvi’s book is often polemical in tone, but also humane and sympathetic to the plight of Muslims around the world. He is keenly aware of the consolations which faith provide to some, and he never stoops to condescension.
If Rizvi is right, freethinke…