Posts

Showing posts from June, 2018

Déshumanisation des migrants? Sur la pensée unique fondée sur l’émotion plutôt que la raison

Lors de la parution en 1931 d’un pamphlet intitulé "100 auteurs contre Einstein", le célèbre physicien a rétorqué: "Pourquoi cent ? Si je m’étais réellement trompé, un seul auteur aurait suffi !" Le nombre de signataires n’est pas nécessairement proportionnel à la qualité des arguments. C'est ce que je pense de la pétition lancée par plus de 1100 universitaires et intitulée "Nous réclamons le droit à l’humanité". Le discours social actuel, y lisons-nous, "déshumanise" les migrants. La raison ? Non seulement ils sont présentés comme les éléments de "flux de réfugiés" et de "vagues migratoires", mais certains les affublent même d’un prix. En réalité, des métaphores comme "vagues" et "flux" sont tout à fait communes pour décrire les grands groupes d’individus. Il suffit de googler "flux touristique" pour trouver des dizaines de milliers de résultats, par exemple dans ce gros titre du Standaard …

Is het einde van de democratie nabij? Hoed u voor 'apocaholici'

Image
Ineens horen we niets anders: onze democratie is in gevaar, de economie stevent af op een nieuwe recessie en WO III loert om de hoek. Is dat doemdenken terecht? "Pessimisme over het einde van de liberale democratie is niet alleen van de realiteit losgezongen, maar ook schadelijk", zegt filosoof Maarten Boudry.
Als we sommige Europese diplomaten mogen geloven, zijn er door de scheuren in ­vertrouwde partnerschappen parallellen met 1914. In het worstcasescenario ‘dreigt WO III’, klonk het in De Standaard. Wat vindt u van die stelling?
Maarten Boudry: “Niets is ooit helemaal uitgesloten, maar er is geen enkel – of ook maar enigszins plausibel – scenario waarin de VS en Europa ten oorlog zouden trekken, of Europese lidstaten onderling. In 1914 was er veel animo om oorlog te voeren, zowel bij intellectuelen als bij het gewone volk. Oorlog werd als manhaftig, viriel en moreel zuiverend gezien. Een antwoord op de moderne decadentie en consumentisme. WO I kwam ook niet uit de lucht ge…

'Onbehagen' op De Snijtafel

Image
De Nederlandse essayist Bas Heijne is zijn vooruitgangsgeloof kwijtgespeeld. Daar maakte hij de vierdelige docureeks 'Onbehagen' over voor VPRO, op basis van zijn gelijknamige boekje. Volgens Heijne leven we in een tijd van groeiend onbehagen: de breuklijnen in onze samenleving worden steeds groter, de wereld van vertrouwen en optimisme is verdwenen, en de verlichtingswaarden staan steeds meer onder druk. Is het allemaal nog wel de moeite waard om voor die idealen te vechten, zo vraagt hij zich letterlijk af, of moeten we ze op de schroothoop van de geschiedenis dumpen? In deze aflevering van videopodcast De Snijtafel (zie onder) was ik te gast om de eerste aflevering van de docu te fileren, samen met Kasper Jansen. De openingszin van Heijne is veelzeggend: "MIJN gevoel van onbehagen". De documentaire lijkt over de toestand van de wereld te gaan, maar in werkelijkheid gaat ze vooral over de gemoedstoestand van Bas Heijne zelf, die zijn eigen recente mismoedigheid op …

Worden migranten echt 'ontmenselijkt'?

Image
Toen in 1931 een pamflet verscheen met de titel '100 Auteurs tegen Einstein', liet de beroemde fysicus zich ontvallen: “Waarom 100? Als ik verkeerd was, had één auteur volstaan!” Dat het aantal ondertekenaars van een tekst niet noodzakelijk in verhouding staat tot de kwaliteit van de argumenten, toonden onlangs meer dan 1.100 academici, in een open brief getiteld 'Recht op menselijkheid gevraagd'.
In het huidige maatschappelijke discours, zo lezen we daarin, worden migranten 'ontmenselijkt'. De reden? Ze worden voorgesteld als onderdeel van 'vluchtelingenstromen' en 'migratiegolven', en sommigen willen zelfs 'een prijs op hen plakken'. In werkelijkheid zijn metaforen als 'golf' en 'stroom' perfect gangbaar om de beweging van grote groepen individuen te beschrijven. Wie pakweg googelt op 'stroom toeristen', krijgt tienduizenden zoekresultaten, zoals in deze kop van De Standaard: "Amsterdam wil stroom toeristen…