Posts

Showing posts from 2019

L'Occident est-il condamné au pessimisme ?

Dans un petit livre provocateur, le diplomate singapourien Kishore Mahbubani pointe un étrange paradoxe. À bien des égards, le monde n'a jamais été en meilleure forme qu'aujourd'hui. Les gens vivent plus longtemps, en meilleure santé, plus paisiblement et en sécurité qu'à n'importe quel autre moment de l'histoire. Selon Mahbubani, cette considérable amélioration de la condition humaine est le résultat d'idées et de pratiques occidentales – la science moderne, la démocratie libérale, le libre marché – qui se sont propagées à d'autres sociétés. Reste qu'aucune autre population sur cette planète n'a de vision plus sombre de l'avenir que les Occidentaux. Comme se le demande Mahbubani, l'Occident (s')est-il perdu ?
Aujourd'hui, le pessimisme occidental touche quantité de sujets : la surpopulation, le changement (ou la surchauffe) climatique, les ravages du néolibéralisme, la déforestation et l'extinction des espèces, l'augmenta…

Feitenvrij somberen, dát is pas nihilistisch

(Dit artikel werd geschreven door De Bende van de Vooruitgang)

Honger en armoede zijn op hun retour, schreven we een paar weken terug met de Bende van de Vooruitgang. Onze levensverwachting ligt hoger dan ooit tevoren, talloze ziektes zijn onder controle, mensenrechten winnen terrein. Wat we niet schreven: de wereld is perfect en we hoeven ons nergens zorgen over te maken. Maar wel: heb oog voor de vooruitgang van gisteren en werk aan die van morgen. We kunnen veel problemen oplossen door wetenschappelijke inzichten en slimme technologie. Als voorbeelden noemden we intensieve landbouw, kernenergie, modificatie van gewassen.
Toen kwamen de reacties. De toekomst is helemaal niet maakbaar, moesten we beseffen van historicus Addie Schulten in NRC Handelsblad (14 november 2019). In deVolkskrant (14 november 2019) noemde Jean-Pierre Geelen onze ‘zelfoverschatting even komisch als griezelig.’ En die column was nog een toonbeeld van nuance vergeleken met de bijdrage van filosoof Hans Schnitz…

Is onze breinkracht echt op?

Aan weerszijden van de zee-engte van Gibraltar torenen twee massieve rotsen uit boven de oceaan. In de oudheid stonden ze bekend als de Zuilen van Hercules, genoemd naar de Griekse held die ze daar volgens de overlevering had neergeplant, als deel van zijn twaalf werken. De zuilen werden in de Renaissance vaak afgebeeld met de inscriptie ‘Nec plus ultra’ erboven, wat zoveel betekent als: tot hier en niet verder, een waarschuwing voor vermetele zeevaarders en ontdekkingsreizigers. In zijn boek Novum Organum uit 1620 gebruikte de filosoof Francis Bacon diezelfde zuilen als allegorie van de nieuwe wetenschap, maar dan met de tegengestelde boodschap. ‘Plus Ultra’ stond er boven de zuilen, zonder de ‘nec’, en daartussen een schip dat richting de einder vaart. Vrij vertaald: steeds meer, steeds verder. Zoals Columbus, Vasco da Gama en Magellaan steeds nieuwe werelden ontdekten, zo zouden ook wetenschappers de grenzen van menselijke kennis steeds verder verleggen. Bacon kreeg gelijk. De wete…

Doneer eens voor het klimaat

'Maar wat kunnen we nu zélf doen voor het klimaat?' Het is een van de vaakst gestelde vragen aan wetenschappers en klimaatactivisten. Nu de klimaattop in Madrid plaatsvindt, klinkt ze opnieuw luider. De antwoorden lopen uiteen, maar onder de klassiekers bevinden zich: zonnepanelen leggen, je woning goed isoleren, energiezuinige apparaten kopen, minder vliegen en minder vlees eten. Kiezen voor koolstofarme alternatieven is beslist nuttig en levert vaak andere voordelen op. Je huis goed isoleren is niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor je portemonnee. Minder vlees eten verlaagt je uitstoot, maar is ook gezonder en diervriendelijker. Toch is er een ongemakkelijke waarheid: individuele gedragswijzigingen hebben een bescheiden impact. Zelfs als iedere Belg of Nederlander morgen een voorbeeldige klimaatburger wordt, is het probleem nog lang niet opgelost. Daar zijn twee redenen voor. Het einddoel van het Klimaat­akkoord van Parijs is een wereldwijde (netto) nuluitstoot van …

We hebben nood aan een Academie voor Dwarsdenkers

Wetenschap draait om methodische twijfel en de zoektocht naar waarheid, waarheen die ook leidt. Helaas raken sommige academische vakgebieden steeds meer besmet met ideologische dogma's en taboes. Daarom zou een 'Academie voor Dwarsdenkers' ook bij ons geen overbodige luxe zijn (cf.