Brief aan Anuna De Wever en Kyra Gantois


Beste Anuna en Kyra,

Sinds jullie begonnen te spijbelen voor het klimaat, groeide jullie ergernis over de manier waarop politici jullie behandelen. Jullie kregen schouderklopjes en knuffels, jullie mochten op de thee bij de minister, jullie hoorden mooie beloften en bemoedigende woorden, maar daarna gebeurde er helemaal niets. Ook in de media ging het vooral over bijkomstigheden: met hoeveel jullie zijn, of jullie ouders allemaal vegetarisch eten en op Groen stemmen, wie er nu écht achter jullie actie zit. En ook weer veel lieve woorden en schouderklopjes.

Ik deel jullie ergernis. Grote mensen die jullie doodknuffelen met vrome platitudes over hoe fantastisch jullie engagement wel is, behandelen jullie als kleine kinderen. En dat zijn jullie niet, of niet langer. Jullie bleven doorzetten en op dezelfde nagel kloppen, en nu hebben jullie een heus boek geschreven, in de vorm van een open brief, opgetekend door de schrijver Jeroen Olyslaegers en uitgegeven bij De Bezige Bij. Proficiat daarmee! De tijd is dan ook rijp om de vrijblijvende complimentjes op te bergen en de fluwelen handschoenen uit te trekken. Ik wil ingaan op de fouten en tekortkomingen in jullie betoog, omdat ik jullie ernstig wil nemen. Ik neem aan dat jullie dat liever hebben dan voor de zoveelste keer te horen hoe hartverwarmend jullie passie en gedrevenheid zijn.

Laat over één iets duidelijkheid bestaan: jullie hebben volkomen gelijk dat het klimaat opwarmt, en dat dat grotendeels ligt aan de menselijke uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. Voor klimaatontkenners hoeven we geen geduld meer te hebben. In jullie brief trekken jullie resoluut de kaart van de wetenschap, en daar ben ik blij om. Veel wat jullie daarnaast schrijven en zeggen, heeft weinig te maken met wetenschap, maar met het wereldbeeld van de traditionele ecologische beweging, dat helaas doordrongen is van religieuze denkbeelden.

Impliciet gaan jullie ervan uit, zoals vele anderen, dat ons klimaat zich tot de komst van de mens (of tot aan de industriële revolutie) in een harmonieus evenwicht bevond, dat sindsdien grondig wordt verstoord. Dan komen jullie als vanzelf bij doemvoorspellingen over een ‘onleefbare planeet zonder toekomst’, een ‘planetaire puinhoop’ en ‘onze eigen ondergang’. Dat is niet bijster wetenschappelijk. De natuur vertoont geen enkele harmonie of evenwicht, en ze wordt ook door niets of niemand bestuurd. De Griekse filosoof Heraclitus wist het al: panta rhei, alles stroomt. Continenten verschuiven, zeespiegels stijgen en dalen, poolkappen bevriezen en smelten. De natuur is ook wreed en onverschillig: 99 procent van de soorten die ooit leefden, zijn uitgestorven, soms in massa-extincties.

Neem het CO2-gehalte in de onze atmosfeer, waar jullie vooral van wakker liggen. Elke molecule CO2 die wij uitstoten, heeft een plant of alg lang geleden uit de lucht gehaald. Door toedoen van de mens bedraagt de concentratie CO2 in onze atmosfeer nu meer dan 400 ppm (deeltjes per miljoen). Dat is een stuk hoger dan de 280 ppm bij het begin de industriële revolutie, maar lang niet ongezien. In het plioceen, omstreeks 3,6 miljoen jaar geleden, zat er minstens evenveel CO2 in de lucht als nu. In de poolgebieden was het 14 graden Celsius warmer, er was geen permanent poolijs, en de zeespiegel lag 25 meter hoger dan nu. In het trias, toen de eerste zoogdieren ten tonele verschenen, schommelde het CO2-gehalte zelfs rond 2000 ppm, dus vijf keer hoger dan vandaag. Er was toen uiteraard volop leven, anders zouden we hier niet zijn om brieven aan elkaar te schrijven over het klimaat. En andersom: tijdens de laatste ijstijd, een luttele 20.000 jaar geleden, lag de zeespiegel maar liefst 120 meter lager. De Noordzee moest nog volstromen en van de eilandengroep Groot-Brittannië was nog geen sprake. Die vormde zich pas toen de poolkappen een beetje wegsmolten en het omliggende land werd omgedoopt tot zee (dat was nog eens een ‘harde brexit’). De planeet warmt vandaag sneller op dan goed is voor onze menselijke beschaving, omdat ons landbouwmodel is aangepast aan de huidige klimatologische omstandigheden, en omdat meer dan een derde van de wereldbevolking leeft op plekken niet hoger dan 100 meter boven de huidige zeespiegel. Maar dat is vooral óns probleem, niet dat van de planeet of van de natuur. Klimaatopwarming is ernstig, maar heus niet het einde van de wereld.

In jullie brief geven jullie ook blijk van een bijzonder eenzijdige opvatting over fossiele energie. Inderdaad, onze fossiele uitstoot warmt het klimaat op, maar daar staat tegenover dat zowat alle comfort dat jullie (en ik) vandaag genieten in grote mate te danken is aan de miljoenen tonnen dode planten en dieren die we hebben opgestookt. Het menselijk leven vóór de industriële revolutie was zoals de filosoof Thomas Hobbes het beschreef: ‘eenzaam, armoedig, afschuwelijk, beestachtig en kort’. De eeuwen zonder antropogene klimaatopwarming (voor 1800) waren eeuwen van doffe ellende en armoede, de twee eeuwen erna waren er van ongeziene welvaart en voorspoed. Fossiele brandstoffen hebben zelfs onze impact op het milieu verkleind, omdat we niet langer bossen hoefden te kappen om ons warm te houden, en ook niet langer op walvissen hoefden te jagen om ons ’s nachts (met lampolie) te verlichten. CO2 is ook helemaal geen ‘vervuiling’ of ‘vergiftiging’, zoals jullie schrijven. Niet alleen is CO2 volkomen veilig om in te ademen, het is ook voedsel voor planten. Wisten jullie dat onze planeet al decennia aan het vergroenen is, dankzij de recordhoeveelheden CO2 die we in de atmosfeer stootten? Ook dat is wetenschap.

Als je een probleem wilt oplossen, moet je het eerst in het juiste perspectief plaatsen: klimaatopwarming is een hinderlijk neveneffect van iets wat een enorme zegening betekende voor de mensheid. De vergelijking met ‘longkanker’ of ‘verslaving’ slaat dan ook nergens op. Jullie zijn even ‘verslaafd’ aan fossiele brandstoffen als wij allemaal. En terecht. Hoe moeten we klimaatprobleem dan oplossen? We moeten inderdaad de transitie maken naar een koolstofvrije economie, zoals jullie schrijven. Maar niet tegen elke prijs. Als we morgen de snelheidslimiet overal verlagen tot 20 kilometer per uur, valt er geen verkeersdode meer. Waarom doen we dat dan niet? Omdat we een afweging maken. Als we morgen alle fossiele brandstoffen verbieden, zal de klimaatopwarming ophouden (hoewel ook onze voorbije uitstoot, zoals jullie terecht schrijven, nog enkele decennia opwarming zal veroorzaken). Waarom doen we dat dan niet? Omdat die beslissing een veel grotere catastrofe zou zijn dan de ergst denkbare gevolgen van klimaatopwarming.

Ik begrijp dat de doembeelden over het klimaat jullie angst aanjagen, maar het klimaat is niet het enige probleem van de mensheid. Om maar iets te noemen: er zijn nog altijd honderden miljoenen mensen die nu in extreme armoede leven, en die nu al getroffen worden door natuurrampen. Groene activisten vergeten weleens dat Moeder Natuur sowieso op gezette tijdstippen haar duivels ontbindt, klimaatopwarming of niet. Opiniepeilingen tonen aan dat klimaatopwarming wel de laatste zorg is van mensen in arme landen, en dat kun je hun niet kwalijk nemen. Als je zelf amper overleeft, kun je je niet veroorloven om wakker te liggen van je toekomstige kleinkinderen. Die mensen hebben eerst economische ontwikkeling nodig, en ja, ook fossiele brandstoffen. Steenkool is namelijk een spotgoedkope en betrouwbare bron van energie, en industrialisering en economische ontwikkeling is de beste manier om je te wapenen tegen natuurgeweld.

We moeten overgaan naar een CO2-vrije economie, maar niet te snel en niet te drastisch. Anders doen we aan collectieve welvaartsvernietiging, een remedie die erger is dan de kwaal. Daarvoor moeten we niet alleen klimaatwetenschappers raadplegen, maar ook economen. De gevolgen van klimaatopwarming hebben een economisch kostenplaatje, maar de maatregelen tegen klimaatopwarming ook. In de economie geldt bovendien dat toekomstige kosten en baten altijd minder doorwegen dan huidige (dat heet ‘delay discounting’). Het is dus perfect rationeel om (tot op zekere hoogte) minder rekening te houden met toekomstige generaties dan met de huidige generaties, vanwege de onzekerheid die gepaard gaat met toekomstvoorspellingen. Niemand heeft een glazen bol, dus niemand weet precies hoe de kaarten geschud zullen zijn over vijftig jaar, zelfs met de beste klimaatmodellen. Net zoals bij verkeersongelukken moeten we een afweging maken. Wat zijn de huidige en toekomstige economische kosten van mitigatie (vermindering van CO2-uitstoot) en van accommodatie (aanpassing aan de gevolgen van klimaatopwarming, zoals dijken bouwen)? Hoe zeker zijn we van onze klimaatmodellen en van toekomstige technologische oplossingen? En hoe vinden we de gulden middenweg?

Ik begrijp dat jullie weinig geduld hebben voor zulke afwegingen, die jullie vooral als tijdverlies zien, of als een excuus om niets te doen. Jullie zeggen dat jullie generatie de ‘klok heel luid hoort tikken’. Wel, jullie zijn niet de eersten. In de jaren 1960 en 1970 hoorden doemprofeten de tikkende klokken van overbevolking, zure regen, het gat in de ozonlaag, de uitputting van grondstoffen en de naderende nucleaire holocaust. Kennen jullie de doomsday clock? Die zou aangeven hoever de mensheid nog verwijderd is van de zelfgemaakte ondergang. Je kunt haar vinden op het internet. De klok staat nu op 2 minuten voor 12. Dat klinkt niet goed. Maar in 1984 en in 1953 stond de klok óók op 3 voor 12. Daartussen ging ze soms wat vooruit, soms wat achteruit, tussen 10 en 2 voor 12. Niet echt een betrouwbare klok, zou je zeggen. Kennen jullie het liedje Vluchten kan niet meer? Dat komt uit de musical En nu naar bed uit 1971. Hier is het vrolijke refrein: ‘Vluchten kan niet meer, ’k zou niet weten waar / Schuilen kan nog wel, heel dicht bij elkaar’. Jonge mensen waren toen niet in de ban van klimaat- opwarming, maar van de onheilsrapporten van de beroemde Club van Rome over grondstoffenschaarste en overbevolking, en van een naderende kernoorlog.

Dat van de vorige doembeelden niets is terechtgekomen, wil natuurlijk niet zeggen dat jullie ongelijk hebben. Maar ik vrees dat jullie dezelfde denkfout maken als de vorige generaties doemdenkers: jullie onderschatten het menselijk vernuft. Daarover schrijf ik uitgebreid in mijn boek Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat, dat binnenkort verschijnt. De doemvoorspellingen van de Club van Rome kwamen niet uit, omdat slimme wetenschappers betere gewassen ontwikkelden met een veel hogere opbrengst en omdat ze alternatieven vonden voor schaarse grondstoffen. De bevolkingscatastrofe werd afgewend omdat economische ontwikkeling (aangedreven door fossiele brandstoffen, jawel) zorgde voor beter onderwijs en meer vrouwenemancipatie, wat op zijn beurt leidde tot gezinsplanning en dalende geboortecijfers.

Wat moeten we dan doen? De beste manier waarop wij, het kleine België, een impact kunnen hebben op het klimaat, is niet door wat hogere klimaatambities te stellen. Dat zijn druppels op een hete plaat. Als de rest van de wereld niet mee wil, heeft onze extra inspanning geen enkele zin. Wij kunnen een veel grotere impact hebben door volop in te zetten op technologische innovatie. We moeten zo snel mogelijk oplossingen vinden die de transitie naar een koolstofvrije energie vlotter en goedkoper kunnen maken voor iedereen. Laat je niet wijsmaken dat het klimaat puur een kwestie van politieke wil is. Anders was het echt al lang opgelost (zoals met het gat in de ozonlaag destijds, dat werd opgelost door een wereldwijd verbod op drijfgassen). De huidige technologie is gewoon niet toereikend om de energietransitie te maken zonder gigantische welvaartsvernietiging. Maar de wetenschap zet elke dag rasse schreden. Denk aan het ‘waterstofpaneel’ dat de KU Leuven recent ontwikkelde, aan het plan van onderzoekers aan de Universiteit van Luik om windenergie van Groenland naar hier te halen, of aan ons nucleaire onderzoekscentrum MYRRHA, dat onderzoek doet naar nieuwe generaties van kerncentrales, die veiliger zijn en hun eigen afval recycleren. Of denk aan de prille technologie om CO2 die we al uitstootten weer uit de lucht te vangen en op te slaan (zie ‘carbon capture and storage’ en ‘carbon farming’).

Wij leven in een rijk en welvarend land, we kunnen het ons veroorloven om het voortouw te nemen op het gebied van technologische ontwikkeling. Jullie bedoelingen zijn goed, maar met goede bedoelingen alleen verander je de wereld niet. We hebben ook en vooral kennis en technologie nodig. Daarvoor moeten we studeren, ideeën bedenken, bijleren. Daar kunnen ook jullie, met jullie slimme hersenen, aan bijdragen. Begrijpen jullie nu waarom sommige mensen het een beetje ironisch vinden dat jullie uitgerekend de schoolbanken verlaten om het klimaat te redden?

Warme groet,

Maarten Boudry



Comments

Unknown said…
Ik ga akkoord met een goed deel van uw positieve ingesteld. Technologie, commen sense en liefst niet plotse cold-turkey toepassing kunnen een deel van de meubelen redden.
Maar niets doen is als “the hell with it” zeggen tegen een gebroken been. Amputeer maar, terwijl een plaaster het been kan genezen. Die kinderen zijn in paniek en lopen met hetzelfde ongemakkelijke gevoel als velen wanneer ze teenager waren (70 en 80-er jaren). Hun verhaal en verwoording is duidelijk niet navenant, hun terechte vrees is het anders wel. Klimaatopwarming is één maar wat dan met de massale vernietiging van onze natuur door onze massa-consumptie? Kappen van oeroude jungles voor onze cosmetica, Ben&Jerry’s ijsjes, Nutella potten. Dierenleed en massale mestvervuiling door de vlees- en visindustrie. Ongeveer 250 eetbare vissoorten met uitsterven bedreigd. De nu bijna ontelbare drijvende plastiek-continenten in onze oceanen. De vergiftiging van ontelbare Asiatische waterlopen door het gebruik van kleurmiddelen voor onze oh zo nodige seizoens textielwissels. God verbied dat we 2x gezien worden in hetzelfde ensemble. Het is moeilijk om uit die comfort-zone te komen. Je moet maar gek zijn om je uit die comfort-zone van de gezellige etentjes, de snoepreisjes, de seizoens-wissel van garderobe en zo veel meer zalige egoïstische planeet verslindende consumptie, riskeren te komen. Het alternatief zal – niet eens zo ver meer verwijderd – stukken moeilijker worden. De Doomsclock, bevolkingsexplosie, vergrijzing, geo-politieke akkefietjes, nog buiten beschouwing gehouden. Comfortabel de toekomst tegmoet kijken is het alles behalve, voor mij en zeker niet voor de jeugd. Weet u, Mijnheer Boudry, u citeerd daar een Vlaamse klassieker. Hetzelfde zou kunnen met een stuk van wijlen zijne Paarse hoogheid, Prince, in "Sign of the times": "Some say man ain't happy truly until a man truly dies"
Pegske said…
Dank u Maarten , eindelijk eens iemand dat een duidelijke uitleg geeft aan de jeugd die nu zo graag spijbelen voor het klimaat . Want spijtig genoeg zijn 80% gewoon meelopers . Hopelijk lezen en begrijpen ze uw argumenten en stopt het onnodig spijbelen .
Beste Maarten ,

Ik vind het spijtig dat jij als jonge man zo neerbuigend doet tegenover nog jongere mensen .

Op hun leeftijd geloofde jij nog in god . tja

Je maakt van de gelegenheid gebruik om juffrouwen De Wever en Gantois nog wat les te geven over de Grieken en en passant nog wat geschiedenis over onze aarde . Fijn zo leren ze nog wat (?)

Het niet verlagen van de snelheidslimiet en het blijven gebruik maken van fossiele brandstoffen heeft meer te maken met resultaat van lobbywerk van belangengroepen dan van serieuze politiek overwegingen .
In de jaren 60 en 70 werden mensen die vragen hadden bij kernenergie , overbevolking of vervuiling weggezet als 'geitenwollensokken ' die geen flauw benul hadden van de genialiteit van de wetenschap die alles vlug en perfect zou oplossen . Quod non .
Toen de Club van Rome en nu die betogende jongeren geven meer blijk van een gezonde toekomstvisie dan diegenen die een blind vertrouwen hebben in politici die op een verantwoorde , evenwichtige wijze zouden moeten beslissingen nemen op basis van wetenschappelijke resultaten .
Dat deze jonge mensen wat fouten maken in hun betoog of hun onderwerp niet volledig beheersen is minder belangrijk dan hun kritische houding . Enkelen zullen zich verder informeren en bij anderen wordt de basis gelegd om op verantwoorde wijze hun en onze toekomst vorm te geven .
Reeds al te vaak en al te lang wordt het 'argument' gebruikt dat wij als klein land niets vermogen of dat acties slechts een druppel op een hete plaat zijn . Dit is een nefaste houding en gelukkig sloegen Boyan Slat , Charles Darwin of John Lydon deze 'wijze' woorden in de wind waardoor ze de dingen in beweging brachten en aanzetten tot verandering .
Wijze groet
Wim
Pieter said…
Interessante blog !

Maar ik vraag me af of Uw perspectief wel correct is ?

Tijdens de ijstijden en tijdens vroegere warme perioden waren we met ergens tussen nul en 100.000 mensen. Er is zelfs een periode geweest waar er maar een paar honderd mensen meer over waren.

Nu zijn we met 8.000.000.000, en binnenkort nog de helft meer.

De wereld zal inderdaad niet totaal naar de knoppen gaan, toch niet voor onze wereld van gemiddeld gezien allemaal rijke stinkerds.

Maar vraag eens aan de klimaatvluchtelingen op deze planeet of hun wereld naar de knoppen is of niet ???
Unknown said…
Hoewel ik niet betwist dat uw brief punten van waarheid bevat, toch twee bedenkingen:

1. U verwijt Anuna en Kyra naïviteit, maar eigenlijk kunnen we hetzelfde van u zeggen. 'Gradueel', 'niet al te drastisch' enz.: allemaal goed en wel, maar blijkbaar beseffen de meisjes beter dan u dat je in de politiek zelden of nooit alles krijgt wat je vraagt. Wie 100 eieren vraagt in z'n mandje, mag al blij zijn als hij er 50 krijgt. Liever dus iets te veel jeugdige ambitie (en achteraf moeten matigen) dan van bij de start al een gebrek aan durf en ambitie, waardoor er uiteindelijk niets verandert.

2. 'Collectieve welvaartsvernietiging' zodra hun voorstellen opgevolgd zouden worden: nou, van een doemscenario gesproken, zeg :-). Heel wat voorstellen voor CO2-reductie (stimuleren van carpooling en performant openbaar vervoer, om er maar twee te noemen) hoeven helemaal niet zo apocalyptisch en welvaartsbedreigend te zijn. Maar je hebt er wel de politieke moed voor nodig om de weerstand van lobbyisten te trotseren. (Hetzelfde soort moed als die van de meisjes, die nu al maandenlang bagger op sociale media te slikken krijgen simpelweg om ze de 'volwassen wereld' een spiegel met een inconvenient truth voorhouden.)

Tot slot: fijn dat u zo'n vertrouwen hebt in het vernuft van de mens. Ik ook wel, maar ik kan maar hopen dat de andere, minder fraaie kanten van de mens dat vernuft niet in de weg zullen staan. Ook daarin kan een mens soms (te?) naïef zijn...
Ben Th said…
This comment has been removed by the author.
Ben Th said…
This comment has been removed by the author.
Ben Th said…
Interessant steeds te zien hoe embargo's, staatsmisdaden en oorlogen in dat klimaat en CO2 debat ontbreken. Nochtans zijn deze omwille van fossiele brandstoffen. De Petro Dollar is namelijk de kaart waarop het economisch schaakspel van de VS gespeeld wordt. De VS zal dus iets anders dan de Petro-Dollar moeten uitvinden om haar economische en militaire dominantie te handhaven.

'Anti-war energy' ware veel beter geweest dan 'sustainable energy', zoveel meer vliegen in één klap. Dat ligt mijn inziens aan de tendens men debatten laat sturen zonder weerstand daartegen te bieden.
Jan Huys said…
Veel steriel gefilosofeer.
En wat ga je nu DOEN ?
Sabrina Daenen said…
Dag Maarten, uw uitleg stelt me enerzijds gerust. Moeder Aarde heeft steeds de touwtjes in handen. Hou wreed dat ook kan zijn, het is goed dat zij door de tijden heen het evenwicht steeds bewaart.
Anderzijds kunnen we toch echt niet zeggen dat wij mensen goed bezig zijn. We maken er een potje van en in dat potje draait het enkel maar om geld!
Dus hebben de kinderen van vandaag het grootste recht om op te staan en te spreken.
De wereld is aan hun! Probeer ze niet te betuttelend maar steun ze en help hun zelfvertrouwen groeien. Zij zijn de toekomstige wetenschappers. Via hun gaan we naar een mooiere wereld en niet alleen op klimaatvlak!!!
Unknown said…
Prachtige uiteenzetting . Hopelijk wordt dit aandachtig gelezen door de brossers en zoeken ze na deze de schoolbanken terug op. Spijtig dat er op fb niet meer kan gereageerd worden ??? Is daar een bepaalde reden toe?
Unknown said…
Prachtige uiteenzetting . Hopelijk wordt dit aandachtig gelezen door de brossers en zoeken ze na deze de schoolbanken terug op. Spijtig dat er op fb niet meer kan gereageerd worden ??? Is daar een bepaalde reden toe?
Rock the scale! said…
Hoe zet je de weegschaal van "common sence" in balans, door de uitersten te kennen. Was er geen protest, dan was dit niet geschreven.
Was er geen hevige tegenreactie dan kan er geen balans gevonden worden.
Zelfreflectie, nadenken, bewustwording, actie en reactie. Soms is er eens een "sjot" nodig om het proces in gang te zetten.
Een mentaliteitswijziging in gang zetten, is geen druppel op een hete plaat, maar een druppel in een plas, met uitgestrekte rimpels.
Deze spiegel die ze voorhouden, hoe absurd soms ook, versterkt de wereldwijde vraag om zelfreflectie, nadenken, bewustwording, actie en reactie. Je hebt dit echt heel goed geschreven, het is het begin van common sence, maar de weegschaal schommelt nog hard. Een oplossing is nog niet gevonden. er mag nog hard aan geschud worden om tot een juiste balans te komen.
Unknown said…
Beste Maarten, boeiende uiteenzetten en deels mee eens. Als 40+er ben ik tot de volgende conclusie gekomen : Leren doe je je hele leven, niet alleen tijdens die luttele jaren 'op de schoolbanken'.
Wat deze mensen doen veroorzaakt een sneeuwbaleffect. Wat de uitkomst ook zal zijn, ze was er nooit geweest zonder diegene die ooit de eerste stap heeft gezet.
Anna Bolyne said…
Maarten, als filosoof hoop ik dat je ook de geschiedenis kent ? Ons 'menselijk vernuft' heeft al ontelbare keren als antwoord op zware crisissen 'oorlog' bedacht. Het is trouwens al overal aan de gang.
We hebben deze luide roep om actie van de jongeren broodnodig.
Kijk aub naar het onwaarschijnlijke kantelmoment waarop we zitten.
Als filosoof ben je toch ook breeddenkend hoop ik en op zoek naar internationale voorbeelden ? De Vlaamse/Belgische politici lijden al genoeg aan starheid, éénkennigheid en struisvogelpolitiek. Toch onze filosofen niet ? Ga es te rade bij de World Economic Forum : https://www.weforum.org/
Joris Gilleir said…
Collectieve welvaartsvernietiging? Over welke welvaart hebt u het?
Alsof de iedere mens treffende stress, de obesitasplaag, ongezonde levensstijl, het fileleed, de wegwerp kleding en -meubelen enz, enz, allemaal als “welvaart” te bestempelen waren...
De oplossingen naar een gezondere en menselijkere levensstijl , de echte welvaart zeg maar, hebben toevallig, en systematisch, een veel mindere impact op het klimaat. Wat houdt ons dus tegen om ze toe te passen?
peter said…
Beste Maarten

Bedankt voor jouw kijk op de zaak.

Je schrijft: "Laat je niet wijsmaken dat het klimaat puur een kwestie van politieke wil is. Anders was het echt al lang opgelost (zoals met het gat in de ozonlaag destijds, dat werd opgelost door een wereldwijd verbod op drijfgassen)."

Er is best veel onderzoek gedaan naar de mechanismen achter socio-technische transities (zoals de omslag fossiel-hernieuwbaar er ook één is). Uit dit onderzoek blijkt dat dergelijke transities steeds een machtsverschuiving inhouden waarbij 'the powers that be' macht verliezen aan een opkomende strekking. Vandaar dat de 'regimespelers' -die veel te verliezen hebben- al dan niet bewust het huidige systeem in stand trachten te behouden.

Vanuit dit perspectief denk ik dat jouw standpunt rond politieke misschien toch redelijk eenzijdig is?

Hoe bekijk jij dit?
Unknown said…
Beste Maarten, Ik ben het met u eens dat de mensen in de derde wereld volledig het recht hebben om fossiele brandstoffen gebruiken om een menswaardig bestaan te hebben.
Maar hoe pakken we dan Trump die de ambitie heeft om de 'the killer of mother earth' te zijn en hiervoor veel aanhang heeft ?
Mvg,
Rik
masley vystupoe said…
Iemand schreef 'Soms is er eens een "sjot" nodig om het proces in gang te zetten.'.

Kuch! Kuch! Die 'sjot' is gewoon het grote geld. En de richting die dit grote geld wil is bijlange niet wat deze manifestanten willen. It's all about the New Green Deal en 'sustainable' capitalism ;)

Google: Cory Morningstar Greta site:wrongkindofgreen.org
Google: Al Gore David Blood Genereation site:theatlantic.com
Roger Meerhout said…
Jouw denkwerk snijdt erg veel hout. Maar niet te streng of te bang zijn voor die jeugd. Hun verdienste is dat jij dit nu eens luidop aan het overdenken, bediscussiëren en publiceren bent geslagen. Ze kunnen hierdoor gerichter lezen en bijleren. Mooi toch?
Het zal de zoektocht naar toekomstige, wetenschap gedragen oplossingen - zeker bij de verstandigste onder hen - stimuleren. Want zij belichamen de nabije toekomst van de wetenschap. Ondertussen kijken we graag uit naar de volgende bijdragen tot dit proces in jouw komende publicaties. Ik kan ze deze jongeren aanbevelen.
JustAThought said…
Stel je voor hoeveel we gedaan zouden hebben gekregen mochten alle energie die in deze online en offline discussies zijn gekropen in fysieke oplossingen.
Warme oproep aan iedereen om meer carbon capture machines in eigen tuin te zetten. Goeie machines die ik aanraadt: Eik, Beuk, Kastanje of andere kanjers
Je artikel is goed geschreven en komt zeer professioneel over. Je start met begrip voor de klimaatspijbellaars, maar zet vervolgens kanttekeningen bij hun acties doorte verwijzen naar bv. huidige meer urgente problemen, zoals armoede (wat natuurlijk effectief een schrijnend probleem is, en mee is opgenomen in de SDG's van de VN). Je pleit er dan ook voor, ter bestrijding van de armoede, om toch te blijven inzetten op economische ontwikkeling zelfs met het inzetten van steenkool omdat dat toch zo goedkoop is (ja, watte). En dan schrijf je: "We moeten overgaan naar een CO2-vrije economie, maar niet te snel en niet te drastisch. Anders doen we aan collectieve welvaartsvernietiging, een remedie die erger is dan de kwaal. Daarvoor moeten we niet alleen klimaatwetenschappers raadplegen, maar ook economen." Wel, ik vind dat het wel snel en drastisch kan ZONDER collectieve welvaartsvernietiging, en ja, ik ben een econoom. En ik ben trouwens niet de enige econoom die vindt dat een omschakeling naar CO2 neutrale economie er snel moet komen. Het probleem is trouwens veel ruimer: het gaat om onze consumptiemaatschappij, onze niet te stillen honger naar meer. Ik ben het trouwens ook niet eens met het paternalistische einde van jouw betoog waar je schrijft "Begrijpen jullie nu waarom sommige mensen het een beetje ironisch vinden dat jullie uitgerekend de schoolbanken verlaten om het klimaat te redden?" Neen, ik begrijp die ironie echt niet. Er zijn genoeg wetenschappers die heel veel hebben gestudeerd en die al jaren vragen om actie te nemen, jammer genoeg zonder succes. Misschien hebben deze jongeren door hun acties meer impact. Ik wens het hen in elk geval van harte toe.
Unknown said…
En als resultaat van al deze betogingen gaat onze (groene?) politiek kerncentrales vervangen door maar liefst 5 nieuwe gascentrales. Waw... leve deze massieve inbreng van bijkomende CO2 in onze atmosfeer.
ja zo krijg je een eerlijk discussie woord en wederwoord.Het voordeel ervan is, jij spreekt over het verleden en groot voordeel ervan is: er is bewijs van.Van het "doemdenken" is geen bewijs want dat is de toekomst. En je weet wat ze over waarzeggers vertellen! Dus moet het nog blijken of dit waarheidsgetrouw is. En daarmee wil ik dan helemaal niet alles ineens van de tafel vegen.Er zit waarheid in. Maar of die helemaal gaat uitkomen?? Op langere termijn heeft het hele klimaatbeleid een mooie economische toekomst. Elektriciteit alom. Ik ga er een elektrisch kaarsje voor aansteken. Dat alles toch goed verloopt.
jora said…
DE vervuiling en verkwisting van het milieu op een hoopje met klimaat gooien is al een foutje gepaard met de consumptiemaatschappij.
Dat het klimaat opwarmt ontkent niemand maar of het de mens is die daartoe het meest bijdraagt hangt af van de wetenschappelijke bevindingen die voor zover ik weet er niet "helemaal uit zijn "...waar zijn de cijfers die onomstotelijk aantonen dat het klimaat vooral van de mens afhangt ? en dat zijn bijdrage zeer groot is .Had wel graag de wetenschappelijke methode tegelijk gekregen hoe men dat meet en waar ? want lijkt me niet zo eenvoudig als een computermodel opstellen op enkele onzekere gegevens
.
Unknown said…
ik heb hieruit geleerd dat die jeugd vooral vergeten is wat voor welvaart ze wel hebben, en dan heeft Mr Bart Dewever wel gelijk als hij zegt dat de jeugd moet zorgen dat ze mee nieuwe ideeen ontwikkelen door hard te studeren , en ook vraag ik me af wat er na zo een betoging aan werk is door de stadsdiensten om al die vuiligheid op te ruimen die de spijbelaars achtergelaten hebben of nemen ze hun afval misschien mee naar huis om het daar te sorteren , nee dat geloof ik niet ik denk dat er een puinhoop ligt erna superproficiat voor die jongen die zijn vuilzak en een tang meehad om tijdens het spijbelen wel iets nuttigs te doen dat is de held en wacht tot de jonge lawaaimakers die nu toch nog geen auto mogen rijden de ouderdom bereiken dat ze wel in aanmerking komen om met de auto te rijden lawaai maken zonder zelf naar oplossingen te helpen zoeken is misschien nog wel het schandaligste en wacht als ze dan van hun welvaardig leventje gaan moeten inleveren en wacht als ze er op het einde van het schooljaar niet doorgeraken gaan de ouders dan een advocaat nemen om tegen de leraar en de school te procederen ?? Proficiat Mr Bouvry met je fijne brief naar de jeugdige spijbelaars
Unknown said…
Een héél nuchtere analyse van de situatie. Eén ding spijtig dat alles zal gestuurd worden door de grootverdieners met als uitvoerders de politiekers die erdoor hen gesteund zijn. De mens verzint altijd wel goede oplossingen maar op het einde wordt hij altijd verdrongen door zijn eigen machtswellust.
Unknown said…
De argumenten in de blog kloppen niet altijd, feit is dat de CO2 nu blijft stijgen en daarmee de temperatuur met alle gevolgen van dien voor het klimaat en zodoende voor alle mensen op aarde. Er wordt niets gezegd over het 'trippel point', nl het feit dat als de temperatuur te hoog wordt er een onomkeerbaar proces op gang komt met onvoorziene gevolgen. Daar ligt de basis van de hoogdringend van acties die nu moeten gebeuren. Voor veel mensen is dit argument moeilijk te vatten, want kijk, zo erg is het nu toch niet, wat extremer weer, zo erg is dat toch niet. Tot het te laat is, dan zullen de verwijten rondvliegen: 'we werden niet gewaarschuwd' en kan het spelletje zwarte pieten geven doorgaan. Het zal een en/en verhaal zijn. Alle hens aan dek (nl overal, zowel wetenschap als politiek enz...).
Unknown said…
Voor een filosoof denk je wel een beetje te weinig na over de dingen hoor Maarten.

Natuurlijk dat "de aarde" nog zal blijven ronddraaien...
Natuurlijk dat de zeespiegel al veel hoger en veel lager heeft gestaan....
Natuurlijk zorgt CO2 voor vergroening van de planeet....

Het gaat erom dat Als de zeespiegel nu stijgt, Als landbouw onmogelijk wordt op de plaatsen waar het nu nog kan, Als biodiversiteit in zeeën en bossen verdwijnt door opwarming, ....
Er honderden milioenen mensen zullen moeten gedwongen verhuizen, hongersnoden zullen ontstaan, er oorlog voor grondstoffen, voeding en water zullen komen.

Onze huidige wereldbevolking én de manier waarop we nu als samenleving(en) georganiseerd zijn kan die veranderingen niet aan en dat zal voor catastrofes zorgen. EN DAAROM komen de klimaatbrossers op straat.

DJeezes Maarten
Deze brief is even paternalistisch als de schouderklopjes van de politici.
Fonkel said…
Je zou bijna geloven dat de mens geen enkele schuld heeft aan de klimaatverandering als je de brief leest. Ik moet alleen al denken aan de immense impact van de kernproeven in de oceanen en de atmosfeer! En zijn we zo zeker hoe het 350 miljoen jaren geleden gesteld was met het klimaat? We kunnen enkel wat afleiden van de gesteentelagen. In ieder geval de brief is zeker mooie reclame voor je nieuwe boek. Voor de jongeren een dikke duim om dit wereldwijd op de agenda te zetten.
Unknown said…
ik geloof net als u ook in het 'menselijk vernuft'. Maar uw stelling dat we technologisch nog niet ver genoeg staan om het klimaatprobleem aan te pakken lijkt mij verkeerd. De technologie is er immers wel (al zal die in de toekomst waarschijnlijk nog efficiënter kunnen worden dan nu) om de omslag naar 100 % duurzame energie te maken, maar enkel de wil om urgente maatregelen te nemen die hiervoor nodig zijn, dat ontbreekt nog vandaag. Door te stellen dat we eerst nog moeten investeren in technologie en onderzoek vooraleer maatregelen te nemen, vervalt u immers in hetzelfde discours als de klimaatontkenners: Er is geen hoogdringendheid en bovendien zijn er ook nog vele andere en meer belangrijkere problemen in de wereld die best eerst worden aangepakt. Om de analogie met uw standpunt over het geloof in kernenergie te maken, daar hebben wij sinds meer dan 50 jaar geleden eveneens een blindelings geloof gekend in het 'menselijk vernuft' om in de toekomst een oplossing te vinden voor de berging en/of verwerking van het kernafval. Deze oplossing is helaas nog steeds niet in zicht! Dus uw stelling om niet te voortvarend te investeren in groene energie, maar volop verder te geloven in de toekomst van kernenergie, lijkt mij hierdoor helemaal niet geloofwaardig.
Unknown said…
De zoveelste 'prater' die de 'doeners' eens gaat zeggen hoe het moet. Er staat minstens zoveel waarheid in de antwoorden die je krijgt op je betoog, misschien zelfs meer. Het is simpel jezelf populair te maken op deze manier tegenwoordig 😉
Unknown said…
De laatste keer dat ik me informeerde hadden wij in Belgie geen fosiele brandstoffen die economisch ontginbaar waren. Ik begrijp dan ook niet dat u beweert dat als we weg daarvan gaan er welvaart zal vernietigd worden. We zijn er verslaafd aan omdat onze pushers (USA en Rusland , grote producenten) ervoor zorgen dat ze goedkoop en readily available zijn... De technologie is er nu al, we zijn slim genoeg. En dus is de vraag voor meer snelheid van de spijbelaars ook economisch een goede zaak. U hebt over frigos en het gat in de ozonlaag. Idd dat is er nu niet meer, wereldwijde politieke moed heeft dat probleeem weggereguleerd. Wacht..., neen niet eens wereldwijde moed. Europa en US hebben hun macht als markten gebruikt en de rest van de wereld heeft simpelweg gevolgd, jawel. Idd was burkina fasso met andere dingen bezig maar nu is er ook daar geen koelkast meer te kopen met het verkeerde koelmiddel... Nu moet hetzelfde gebeuren. China en Europa moeten nu het voortouw nemen en hun marktmacht gebruiken om van fosiele brandstof af te geraken. Belgie kan daar als klein, maar laten we wel wezen, "steenrijk" landje een rol spelen als proefbuis. Het mag nu wat kosten, uiteindelijk zullen we beter af zijn. Een belg heeft de baksteen in de maag, werkt zich krom voor later confortabel te zitten. We hebben dus de juiste mentaliteit. Politieke ambitie is het enige wat ontbreekt, ook bij salonridders zoals u. Ik zie het net als enorm voordeel dat we maar een kleine druppel op de plaat zijn, klein, idd, het kleinste oude fermeteke in de europese straat, maar op een prachtig centraal lapke grond. En we kunnen metsen als de besten, tijd om onze fermette met koterij af te smijten en een LEW villa te zetten. De buren jaloers maken... de families jansens, jansema, jaques, jagermeiser zullen wel volgen.
Jan Goffa said…
Mijnheer Maarten Boudry hanteert taal en redeneerkracht heel goed. Tot daar geen probleem.

Ik ben blij dat er eindelijk een "wetenschapper" is die met de meest volstrekte rigoureusheid kan bewijzen dat de temperatuurtrend gelinkt is aan deze van het atmosferisch CO2-gehalte. In dat geval zou hij de allereerste zijn en verdient hij dus de nobelprijs voor Fysica. Hij mag dan op de koffie bij andere primi-inter-pari, zoals o.a. Professor em Giaever die hem dan wel eens zal uitleggen dat dat allemaal niet zo simpel is en dat er heel wat bewijzen van het tegendeel bestaan (wat hier van tafel geveegd wordt met "we gaan daar geen tijd meer aan besteden").

Mijnheer Boudry, het "broeikaseffect" wordt veroorzaakt door ALLE gassen. En dat heeft nogal wat gevolgen voor de (opzettelijke) fout die men maakt door het levensgas CO2 aan te duiden als schuldige. Maar dat heeft uiteraard zijn redenen die puur politiek (en dus niet wetenschappelijk) zijn en reeds kiemden in de notulen van de Club van Rome. U doet er best aan deze eens op te zoeken.









Unknown said…
Ik denk er net zo over als Maarten: Wie gelooft dat wij als mens de thermostaat van de aarde / het klimaat snel wat kunnen bijregelen daar wat CO2 minder te gaan uitstoten, is toch echt wel iets te naïef. Die ijskappen gaan echt niet mer aangroeien door bv. wat meer te gaan carpoolen, zoals iemand hier ietwat dwaas suggereert, of meer op de vervuilende bussen te kruipen... Voor mezelf is het openbaar vervoer bv. al geen mogelijk alternatief om mijn professionele verplaatsingen mee te doen, net als voor de meesten die ik tijdens mijn job tegenkom... Daarnaast schijnen velen niet te beseffen, dat België bij de beste leerlingen zit, zowel op gebied van klimaat als milieu!! Ga bv. maar eens kijken hoe er in het zuiden van Europa afval gescheiden wordt en gerecycleerd... Ik zal helpen: NIET !!

Toen ik jong was, werden we bang gemaakt met de 'zure regen', die binnen de kortste keren de gehele natuur zou oplossen als een bruistablet in een glas water... Net als nu, was het veel paniekzaaierij, alleen bestonden er toen nog geen sociale media om alles uit te vergroten en om de paniek vele malen te vermenigvuldigen. Het was ondenkbaar dat we als jongeren toen op straat zouden komen om te betogen in plaats van onze algemene vorming een kans te geven... en mochten we het toen toch gedaan hebben, hadden we ons alleen maar belachelijk gemaakt...
Vele wetenschappers, of zelfverklaarde experten, geraken het er op geen enkele manier over eens of er nu werkelijk een verband is tussen CO2 uitstoot en de opwarming van de atmosfeer, elke geleerde met een mening heeft een tegenstander met een tegengestelde mening. Elke gepubliceerde mening, wordt door bepaalde politici gretig misbruikt om hun electoraal voordeel uit te halen. De media, die doorgaans radicaal links geïnspireerd zijn in hun vaak eenzijdige berichtgeving, spelen het spelletje graag mee. De meeste jongeren die op straat komen zijn meelopers, die erbij willen horen en de voortrekkers hebben zich laten misleiden door één mening die ze in de weinig betrouwbare media hebben opgepikt.
Persoonlijk vind ik het wel knap dat de jeugd op zijn minst blijk geeft bezorgd te zijn om de aarde, helaas blijft het te vaak bij woorden en als er eens daden kunnen verricht worden, zoals vorig weekend tijdens de Clean Sweep in Antwerpen, dan geven ze niet thuis. Opvallend dat ook de media daar wegbleven, waardoor die nuttige initiatief dode letter bleef.

Het klimaat, daar kunnen we mijns inziens dus weinig of niets aan veranderen, aan de milieuvervuiling WEL !! Het grootste probleem van de aarde is de overbevolking, waardoor enerzijds de natuurlijke voorraden snel uitgeput raken en anderzijds de afvalberg gigantisch is... en dan is de helft van de wereld nog "onderontwikkeld", vooruitgangs-gewijs... Mocht Afrika en andere onderontwikkelde landen ook nog eens op ons niveau van "welvaart' raken, zijn de gevolgen niet te overzien. DE eerste stap naar een gezondere aarde, is dan ook inzetten op geboortebeperking!!! Natuurlijk zal daar bij de wereld(mis)leiders geen animo voor zijn, want dat is nefast voor het economische groeimodel. Ook het afbouwen van de 'wegwerp-industrie' heeft een negatief effect op de wereldeconomie en eerdere grote economische crisissen hebben gauw oorlog tot gevolg gehad.
Ja, de snelle afbouw van de welvaart, zal ook nu leiden tot een ongeziene wereldoorlog, daar ben ik van overtuigd.
Moeten we dan niets doen? neen, we kunnen alvast ZELF starten met lief te zijn voor het milieu, daar hebben we geen politieke beslissingen voor nodig. Verder inzetten op ontwikkelen van technologiën die ervoor zorgen dat er minder energie verkwist wordt, minder afval gegenereerd en dergelijke, maar vooral doordacht en los van politieke achtergronden die misleidend zijn en enkel gericht op meer geld uit onze zakken kloppen, zonder dat het ook maar iets oplevert...

vriendelijke groet
YH
Unknown said…
Van dergelijke paternalistische neerbuigende "professor" verkies ik liever geen boek te lezen. Gelukkig zijn er nog fris denkende scholieren bereid om acties te ondernemen voor een betere leefwereld, ondanks de betuttelingen die ze moeten ondergaan van betweterige en oneerlijke redeneringstechnieken gebruikende universiteitsprofessoren.
Luc Kumps said…
Interessante blog. Maar als je dit werkelijk meent, moet je dit dan niet aan de REGERING richten i.p.v. aan die jongeren? Het is toch onze regering die de klimaatakkoorden in Parijs ondertekende en ratificeerde? Dus ofwel zet de regering een stap terug (is dit werkelijk wat je vraagt?) door zich terug te trekken ("Trump achterna") ofwel maken ze een PLAN (dat is wat de jongeren lijken te vragen - zie hun borden "er is geen plan") om toe te werken naar wat ze beloofden. Voor alle duidelijkheid: een plan zonder timing is geen plan maar een voornemen.
Jaak Peeters said…
Lees even mijn laatste bijdrage op www.doorstroming.net. De mensen zijn bang en de jongeren nog meer en dat is heel begrijpelijk. Maar dat betekent nog niet dat we ons door emoties moeten laten meeslepen. Sommige reacties hier zijn typische kromredeneringen. "De aarde warmt op, zal dat doen, dat zal onze beschaving vernietigen zoals we die nu kennen, daar zijn we als de dood voor en daarom moeten jullie, politici nu wat ondernemen. " Fout! Het éérste wat ons te doen staan: onze emoties beheersen. Vervolgens collectief beslissen hoe het met onze beschaving verder moet. Daartoe hebben we een democratisch debat nodig. Niet een welles-nietesgesteggel of politieke correctheid. Willen we onze technologische beschaving behouden? Dan moet er energie zijn. Is er teveel Co2? Dan moeten we energie opwekken die geen Co2 uitstoot. Is er die? Ja, kernenergie. Maar dààr zijn vele actievoerders dan weer tegen. Dus zijn ZIJ het die nu eens duidelijk moeten worden...
Kris VG said…
Terecht wordt hier de vraag gesteld wat er aan gaat gebeuren. Ik ben het eens met uw principe van behoud van massa en energie in een gesloten systeem, wat onze aarde grotendeels is mits omgeven door het luchtledige en mits de invloed van gekende en ongekende kosmische stralingen en buitenaardse stoffen buiten beschouwing wordt gelaten.

Inderdaad worden bepaalde stoffen omgezet van de ene naar de andere maar waar dit voor de industriële revolutie gebeurde door meer "natuurlijke" processen - en laat ons eerlijk zijn: ook de industriële revolutie is in zekere zin een natuurlijk proces - gebeuren die omzettingen nu veel meer versneld. Men zou kunnen argumenteren dat dan ook de reversie van de resulterende stoffen versneld dient te gebeuren om de balans in de natuur te behouden maar deze is juist altijd in balans, enkel niet de door ons geprefereerde.

Ik ben het eens met uw argumentatie over het feit dat onze aarde er geen ene moer om geeft wat er gebeurt of wat wij ook doen. De wereld draait door en het klimaat past zich deels aan door de invloed van de menselijke processen en uitstoot. Als het moet, dan bestaat inderdaad de mogelijkheid dat de aarde voor de mens onleefbaar wordt en dat wij uitsterven en andere soorten het overnemen. Veel mensen kunnen die existentialistische scenarios niet aan en proberen er iets aan te doen. Als mens, laat me eerlijk zijn, ben ik ze daar zeer dankbaar voor, alleen doet elk het op zijn eigen manier. Ook voor mij is het spijbelen geen oplossing, enkel een vorm van kritiek en een drukking, geen oplossing. Er zijn op wetenschappelijk vlak gigantisch veel oplossingen in de kinderschoenen, denk maar aan de recente ontdekking van het aanmaken van groene waterstof dat werd uitgewerkt aan - nota bene - een Belgische universiteit. En toch wordt dit blijkbaar niet ernstig aangepakt en gepromoot. Waarom niet? Zitten de politici dan zo hard met hun handen aan de knop van de elektriciteitsmaatschappijen...? Dat zijn dingen die ik ook niet begrijp. Wat politici echter niet begrijpen, is dat de wereld verder zal draaien, ook zonder hen als dat moet.

Van mijn kant geloof ik er eerder in om oplossingen te zoeken binnen mijn werk en toepassingen. Proberen om duurzaam te werken, kleine dingen, maar of het veel gaat uithalen...?? Ik geloof niet in massaal "brossen" (i.e. spijbelen) en ik heb er ook lak aan wat filosofen in het verleden meenden te denken over de wereld. Die draait gewoon verder en misschien draait deze verder in de richting van een voor de mens onleefbare omgeving. Dat hebben we ten dele onszelf aangedaan. Ja, er is vooruitgang maar ook ja, we hebben het proces gigantisch versneld...

Er zijn in heel het debat veel te veel emoties betrokken, ook bij mij, maar beide kanten hebben geldige argumenten. We kunnen duurzamer omgaan met de tijd die ons gegeven is als menselijk ras maar we mogen ook niet uit het oog verliezen dat we hier nog niet zo heel lang zijn en dat er soorten voor ons zijn geweest die er nu niet meer zijn. Evenzeer zullen wij er op een dag ook niet meer zijn en compleet vervangen door een andere soort, over een paar miljoen jaren... als de aarde nog niet een ander proces doorgaat.

Om te eindigen met een donker-komische noot: wie weet is er een komeet onderweg naar de aarde die het einde van alle leven zoals wij het kennen zal betekenen. Daar sta je dan met zonnepanelen, windenergie, waterstof, fossiele brandstoffen en al de rest.... oeps....
Unknown said…
Beste Maarten Boudry,
Ik heb Uw artikel gelezen die zich richt tot Anuna, Kira en Greta.
Werkende al sinds meer dan veertig jaar aan de promotie van zonne-energie (ik was Mijnheer Zonne-energie voor Belgie van 1979 tot 1985, en nog altijd werkende aan deze problematiek,o.m. met de Club van Rome, vind ik persoonlijk dat U veel te betuttelend en te hyperoptimistisch lijkt in Uw voorstellen.
Zoals U weet zijn we nu reeds aan de 25ste COP en gaan onze CO2 werelduitstoten nog altijd naar omhoog!
Wereldspecialisten van o.m. de IPCC zeggen ons allemaal dat het om
A VERY WICKED PROBLEM gaat, die TERZELVDERTIJD wetenschappelijk onderzoek, individuele psychologie in de gedragspatronen, ekonomie en wereldpolitiek moeten op een lijn brengen en we staan er nog heel ver van, bvb in het veilig stockeren van die overtollige CO2 en CH4.
U schijnt blind te geloven in de wonderen van de wetenschap en de techniek en ik hoop het ook, vermits ik 2007 de eerste organizator was van een rally van 1.000 kms met electrische auto's, fietsen en bromfietsen, maar als anthropoloog zie ik ook hoe de mens DOM EN BLIND KANZIJN VOOR ZIJN LOTGEVAL, gelijk de grieken het met de Hubris al lang wisten.
Met Trump aan de macht gaan wij nu CO2 MOETEN OPDWEILEN MET DE KRAAN OPEN!
GAAT DAT LUKKEN?
LAAT ONS HOPEN VAN WEL, maar met zo'n een wondervingertknipje zoals U het voorstelt zeker niet!

Jean Philippe Cornelis
Dokter in de Anthropologie van de Wetenschappen en de Technieken aan de Sorbonne Universiteit
Animator van de Civieke Forum Creatopia in Anthropologie aan de Universiteit van Louvain La Neuve

Jaak Peeters said…
Ik heb nu de tekst van Boudry met aandacht gelezen - en niet diagonaal deze keer. Persoonlijk denk ik dat hij nog te veel gelooft dat de mens de klimaatverandering kan tegenhouden. Dat kunnen politici evenmin, al denken de brossers van wel. Anders versta ik hun optreden niet. Voor het overige kan ik hem alleen maar gelijk geven. Dat mensen die op voorhand al van het gelijk van de klimaatalarmisten overtuigd waren de positie van Boudry zouden wegwuiven was te verwachten. Zulks heeft echter niets met logica te maken, maar met "geloof". De aarde zàl opwarmen, omdat we naar het hoogtepunt van een interglaciaal gaan. Daar helpt geen lievemoederen aan. Wat we beter kunnen doen is uitzoeken hoe we ons kunnen blijven handhaven in een klimaat dat zo opgewarmd is. Bijv. kunnen we aan maritieme landbouw gaan doen om ons van voedsel te voorzien? Sommige zeeplanten groeien zodanig snel en zijn zo voedzaam dat dit denkbaar is. Misschien kunnen we leren op woonboten te leven en te werken. Miljoenen mensen hebben ons dat aan de Chinese oostkunst voorgedaan. Dat lijkt me beter dan een kansloos gevecht tegen de natuur aan te vatten. Maar intussen vrees ik dat al dat gebros de aandacht hiervan afleidt. Mede daardoor is het denkbaar dat we niet klaar zijn met alternatieve woon- en leefwijzen, als we die echt nodig hebben. En tenslotte dit: panikeren heeft geen zin. Angst heeft nog nooit iets opgeleverd. Als we bang zijn voor de veranderingen die op ons af komen, dan zijn we verkeerd bezig. Alles verandert, altijd, overal. Ook wijzelf. Ik meen dus dat de klimaatbrossers hun punt nu wel gemaakt hebben en dat het hoogtijd is dat ze weer naar de klas gaan en goede ingenieurs en artsen worden. Intussen kunnen ze zelf elke vorm van overbodige CO2- uitstoot vermijden - bijv door geen vliegtuigreizen meer te ondernemen. Dat is iets wat we allemaal kunnen doen. Onze ingenieurs kunnen dan voor ons de nieuwe kerncentrales bouwen. Dan hebben we veilige energie zonder veel afval. Dat lijkt me eter dan krijsend rond te lopen.
Wim Timmerman said…
Een paar kanttekeningen: voor 1800 was er natuurlijk geen klimaatopwarming, we zaten toen in een periode die de 'kleine ijstijd' genoemd werd.
En misschien moeten we met z'n allen een beter onderscheid maken tussen klimaat en milieu. Want 'het milieu' blijft een even groot probleem. Om een paar grote boosdoeners op te noemen: het plastic dat sinds de jaren '50 onze aardbol vervuilt, en het Amazonewoud dat tot de dag van vandaag blijft gekapt worden (en zeker dat laatste heeft ook een invloed op het klimaat).
Trees Verleyen said…
Maarten Boudry kreeg eerder deze week op deze brief al een goed geargumenteerd antwoord van Dimitri Remans, Post-doctoraal onderzoeker Instituut voor Ontwikkelingsbeleid en -beheer (Universiteit Antwerpen).op zijn brief aan (zeg maar sneer naar) Anuna en Kyra. Er vallen nog wel meer traditionele aannames te bediscussiëren in het 'wetenschappelijke exposé' van MB. Zo blijft hij uitgaan van het economische status quo en het paradigma van de groei. Nochtans citeert hij zelf de Griekse filosoof Herakleitos zijn "Panta rhei kai ouden menei" of "alles verandert en niets is blijvend". Inderdaad, alles verandert of moet soms veranderen, omdat de omstandigheden aan het veranderen zijn. Precies daarom onderstreept iemand als de Nederlandse Professor Transitiekunde Jan Rotmans dat wij "niet leven in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperk". (https://www.janrotmans.nl) Eigenlijk voelen we allemaal aan dat onze ongebreidelde drang naar consumptie en groei vaak perverse neveneffecten heeft. Zo vliegt van overal naar overal spotgoedkope 'brol', die alleen dient om te verkopen en snel stuk te gaan. Zo is een zwaar verkeersongeval (ja, we rijden vaak te snel uit economische motieven – ook dat verdedigt B in zeker opzicht want anders komt onze 'welvaart' in het gedrang) een schitterend ongeluk voor de economie op korte termijn: de bron van heel wat lucratieve activiteit. Ik raad MB dan ook aan het heel toegankelijke boek te lezen van Kate Raworth over The Doughnut Economy (https://www.kateraworth.com/doughnut/). Professor Raworth is Senior Visiting Research Associate and Lecturer at Oxford University's Environmental Change Institute, geen kip met andere woorden. Misschien beseft hij dan wat we eigenlijk ook al lang weten: dat de bomen niet tot aan de hemel groeien, want elke groei stopt ooit. Alles verandert, niets mag/kan hetzelfde blijven, inderdaad. Ook ons economisch model. En als de wetenschapsfilosoof dan nog eens de website raadpleegt van de Nederlands-Duitse architect Thomas Rau (http://www.rau.eu/thomas-rau/), dan zal hij merken dat er veel mogelijk is, zonder armer en zieliger te worden. Rau is niet alleen architect en ondernemer, maar ook “innovator, inspirator en visionair. Zijn motto is 'guided by the future'. Hij laat zich in zijn handelen leiden door wat in de toekomst nodig is en niet door wat op dit moment haalbaar is.” Mensen als Raworth, Rotmans, Rau zijn geen dwaze, sentimentele dromers, maar moderne, vernieuwende denkers én doeners die bovendien al lang hun sporen hebben verdiend. En dit zijn maar een paar namen, bekende namen van positief ingestelde transitie-deskundigen. Neen, het is niet de ecologische 'religie' (van wie komt die term trouwens?), die ons terug naar af stuurt. Wel integendeel. Het zijn oerconservatieve krachten als de nochtans nog jonge MB, die een inspirerende en geïnspireerde transitie tegen houden door altijd maar opnieuw dezelfde verwarring te zaaien. En dan hebben we het hier nog niet over zijn 'historische benadering van het klimaat' die voorbijgaat aan de spectaculaire snelheid waarmee de huidige opwarming verloopt. Luister daarvoor naar https://radio1.be/de-klimaatcrisis-al-voorbij en vanaf 14 minuten ongeveer heel aandachtig. Luc Goeteyn wijst erop dat de snelheid van de klimaatverwarming op dit ogenblik ongezien is, maar ook dat de mens door zijn innovatieve creativiteit en zijn aanpassingsvermogen wellicht kan overleven, zeker als het op een sociale en rechtvaardige manier gebeurt. Het is precies dat wat de jonge klimaatspijbelaars vragen: neem moderne, nieuwe, sociaal rechtvaardige maatregelen en niet altijd opnieuw dezelfde die ons in deze 'shit' hebben gebracht. En gelijk hebben ze. Er zijn veel fantastische voorstellen, maar die komen niet van MB en oude consorten als JMDD.
Unknown said…
Mooie analyse met een voorstel tot actie: "wat moeten we doen ...We moeten zo snel mogelijk oplossingen vinden die de transitie naar een koolstofvrije energie vlotter en goedkoper kunnen maken voor iedereen" ...
Mee eens, maar dat mag niet impliceren ... en ondertussen doen we niets.
Onze activisten hebben overschot van gelijk want er zijn snellere acties mogelijk en nodig en ik stel voor dat je je bij hen aansluit om ze mee te helpen vragen naar de korte termijn acties die nodig zijn om de lange termijn resultaten te halen.
Luc Kumps said…
Lees vooral https://www.knack.be/nieuws/belgie/beste-maarten-boudry-we-hebben-de-tijd-niet-om-nog-langer-de-kat-uit-de-boom-te-kijken/article-opinion-1440881.html voor een gefundeerde reactie!
14Volt said…
Paar rechtzettingen, ik ben het grondig oneens met Maarten en met Sven maar blijf liefst bij de argumenten.

(1) Vergroening van de aarde: dit fenomeen klopt maar is niet direct een argument tegen bezorgdheid. Planten nemen die CO2 op en kunnen ze ook afstoten. Dat nu meer CO2 wordt opgenomen impliceert dat er een grotere carbon stock is die voor CO2 uitstoot kan zorgen - dit komt dus mogelijk bovenop de uitstoot die we nu meten.

(2) Verwijzen naar opiniepeilingen van arme mensen die niet bezig zijn met klimaatopwarming is niet direct een argument om maatregelen voor het klimaat in te tomen. (a) Het is niet noodzakelijk om een tegenstelling te maken tussen klimaatvriendelijk en mensvriendelijk handelen. Als we een zaak maken tegen verspilling, dan maak je er mensen niet armer mee en het klimaat niet slechter. (b) Natuurlijk hopen arme mensen dat mensen met meer impact (op de economie en op het klimaat) het klimaatprobleem voor hen zullen oplossen. Deze mensen zullen pas veranderen van idee als de kost van klimaatgevolgen voor hen onbetaalbaar wordt, of de baten van klimaattransitie zonder eigen investeringen haalbaar worden. (c) Groeilanden zoals China gebruiken het zwakke gedrag van westerse landen als excuus om niet meer te doen voor het klimaat. Die groeilanden hebben wel impact op de globale klimaatopwarming maar zeggen terecht dat wij ze geen lessen kunnen geven. Als je daaraan iets wil doen, moet je bij jezelf beginnen, niet bij de 'globale arme mens'.

(3) (a) Het scepsisme over klimaatbezorgdheid in de tekst lijkt me niet naar verhouding met het gebrek aan scepsisme over wetenschappelijke innovatie. MYRRHA heeft niks gerealiseerd en kost erg veel. Het waterstofpaneel heeft geen enkel potentieel om grootschalige consumptie aan te pakken. (b) Carbon capture is een mooi voorbeeld van een technologie die sneller tot een doorbraak zou komen indien we de prijs van CO2-uitstoten correcter zouden belasten in producten en diensten - net zoals de doorbraak voor een paar andere "milieuwonderen" er is gekomen toen het echt voelbare politieke en daarna economische gevolgen kreeg. Het Cambridge Analytica schandaal toont overigens ook aan dat maatschappelijke onrust ook economische gevolgen kan hebben voor een bedrijf, en op die manier aanjager kan zijn voor innovaties (ie. een meer privacy-gevoelig sociaal netwerk). Dat die privacy-innovaties al bestonden (in Whatsapp, in Tiktok, ...) was duidelijk geen voldoende reden om ze in te voeren in Facebook - en soms kan een maatschappelijke schok grote organisaties (landen of bedrijven) sneller bewegen tot veranderingen dan zuiver het bestaan van innovaties en economische rationaliteit.

(4) Tot slot. Ik ben wel fan van de standpunten van Damien Ernst. En ik ben te vinden voor economische rationaliteit (ik heb ook de waarschuwingen van de heer Ernst hierrond ernstig genomen -sic). Maar ik denk dat het verleden al bewezen heeft dat bepaalde vooruitgang maatschappelijke druk nodig heeft om (sneller) tot een optimale oplossing te komen.
Maatschappelijke druk heeft ervoor gezorgd dat bepaalde maatschappijen sneller een grotere werkende bevolking heeft gekregen (bv meer vrouwen) dan andere. Het is een mooi voorbeeld, omdat er hierbij elementen spelen die niet evident uitdrukbaar zijn in economische rationaliteit of technische haalbaarheid.
Het voorbeeld van Facebook en privacy is hierboven al vermeld.
Mr boudry en ik zijn het wellicht eens dat zo'n maatschappelijke druk best gepaard gaat met economisch rationele, technisch haalbare argumenten. De door hem al aangehaalde Luikse universiteit met Damien Ernst toont hoe je dat kunt doen en toch een grootse visie kunt aanbrengen. Daarvoor alleen maar het volste respect.
Maar laten we wel wezen : de tekst van Boudry en zijn boek zal vooral gebruikt worden om de maatschappelijke druk rond klimaat te ontmijnen, lees gewoon de reacties hierboven.
Serge said…
This comment has been removed by the author.
Serge said…
Een krachtig klimaatbeleid is er een dat rekening houdt met alle aspecten van de samenleving zoals armoede, vergrijzing, vereenzaming etc, kortom een beleid dat ook het algemeen belang dient en niet enkel het klimaat, zoniet is het op voorhand gedoemd te mislukken. In elke vorm van extremisme schuilt een gevaar zo ook in een klimaat-extremisme juist omdat door steeds maar te focussen op dit klimaat deze overige zo cruciale aspecten van onze maatschappij op een zijspoor geraken. Als iedereen op de klimaattrein springt zullen de overige
treinen leeg blijven. De stelling "het een sluit het andere niet uit" wordt onhoudbaar. Uiteraard moeten we ons zorgen m
aken en bekommerd zijn over het klimaat en het milieu, maar een overbezorgdheid is nergens voor nodig. Aan diegenen die beweren dat men niet bezorgd genoeg kan zijn over het klimaat zou ik willen verwijzen naar de analogie met de overbezorgdheid van een ouder naar zijn kind. Deze overbezorgdheid werkt verstikkend en kan leiden tot een onevenwichtige ontwikkeling van dit kind net zoals de overbezorgdheid voor het klimaat kan leiden tot een onevenwichtige ontwikkeling van onze samenleving. Ik prijs de 20 percent van de jongeren die spijbelen uit overtuiging en dit met een juveniel maar naïef enthousiasme, iets wat ik hen niet verwijt, want wie wou er in zijn tienerjaren de wereld niet veranderen en het noopt inderdaad bij velen tot een positieve en nuttige reflex. Maar ik ben er 100 percent van overtuigd dat het gros van die betogers, eens ze 20 jaar ouder zullen zijn, huisje tuintje kindje zullen hebben, kortom volop in het leven zullen staan, hun betogersjaren enkel nog een vage herinnering zullen zijn waar bij een barbecue eens goed om gelachen zal worden. Wat ik helaas minder apprecieer is de soms arrogante en denigrerende toon en attitude naar politici toe (cfr Joke Schauvliege). Aan de doemdenkers die mensen rond de oren slaan met gratuite dood-doeners zoals "zonder klimaat is er geen samenleving" etc. zou ik volgende willen meegeven : wees geen getuige van Jehova en geloof niet in de apocalyps maar informeer u terdege over de materie en u zult constateren dat er zelfs onder eminente wetenschappers geen sluitende consensus bestaat over het feit of de opwarming van de aarde überhaupt te maken heeft met menselijke activiteit. De laatste jaren is de opwarming inderdaad significant gestegen en kan een natuurlijke en "evolutionaire" aanpassing in het gedrang komen, maar enkel als wij het menselijke intellect negeren of laten teloorgaan! Zelfs gans ons menselijk bestaan is maar een knipoog in het bestaan van onze planeet, laat staan in dit van het universum of multiversum, waar wij deel van uit maken. De natuur kan men niet tegenhouden of echt beïnvloeden en wat moet komen zal komen. Zoals ik zei, veel lezen over de materie en hoe meer inzicht men erover verwerft hoe minder angst men zal ervaren voor de toekomst (Spinoza). De beste bijdrage die elk van ons kan leveren is zijn ecologische voetafdruk op een haalbare en verantwoorde manier verminderen. En aan de jeugd : studeer en studeer! Mocht iedereen dit bewust doen zou onze ark van Noah echt niet zinken maar integendeel al heel wat zeemijlen afleggen. Ik las in de comments hierboven ook veel over onze welvaart, die mijn inziens niet meer terug te schroeven valt. Helaas is deze steeds toenemende welvaart recht evenredig met ons afnemend wel-zijn. Kunnen we dit niet meer zien of willen we dit niet meer zien? Beide bijna even erg eigenlijk.
Vera Rummens said…
M.M.

Beste Maarten Bouvry terecht wat u schrijft, het mocht eens op een realistische wijze bekeken worden. Het is mooi als jonge mensen hun bekommernissen duidelijk maken, maar het is naïef om te denken dat al de gemiste lessen niet nefast zullen wegen op resultaten bij nog af te leggen examens. Hoe men zijn afwezigheden ook heeft kunnen wettigen, we zijn nu dacht ik aan de 10 de keer dat op dezelfde dag, dezelfde lessen werden gemist etc.. ik meen dat om deze toestand te regulariseren niemand voor de jongeren in de bres zal springen met het risico om voorgaande te kweken en dat wil geen enkele school, geen enkele leerkracht die al 10 maal of meer voor zijn lege klas staat en het respect voor hem en zijn inzet iedere jongere ontgaan is. Ik geef enorm om natuur en alles wat er in leeft en ook voor mij deed het mijn aandacht en zoeken naar oplossingen groter worden de acties en aandacht die deze jonge mensen zochten werd op vele manieren reeds vertaald. Toch kon men het ook op een andere manier onder de aandacht brengen en zou er aan de kracht van hun inzet niets worden afgedaan mochten deze moedige mensen in de weekend op straat aandacht trekken en zo geen schooldirectie, ouders, leerkrachten achter laten als was het van geen belang meer voor hun eigen toekomst, want het is door studie en kennis dat ze zichzelf en de volgende generaties zullen kunnen redden.Hoop op in alle opzichten een positief resultaat van deze wereldwijde acties.
Beetje veel publiciteit voor je boek. Hoeveel keer staat er 'jullie' in ?
tovin333 said…
Na de klimaatontkenner (dat niet meer kan), krijgen we de klimaaturgentie ontkenner. Deze beweert eigenlijk dat het klimaat opwarmt en wij de oorzaak zijn maar dat de gevolgen niet ernstig genoeg zijn om urgente maatregelen te nemen. De argumentatie is ongeveer gelijk aan deze van de klimaatontkenners.
1) Er is altijd meer en minder CO2 in de lucht geweest, het is altijd warmer en kouder geweest, het klimaat veranderd altijd, planten nemen co2 op,… klinkt goed maar niemand ontkent dit en is dus een nonargument.
2) In het verleden was de zeespiegel hoger of lager. Ook dit ontkent niemand. Wat de wetenschap bewezen heeft is als we zo verder doen de zeespiegel weer zal stijgen. De schrijver gaat hier licht over maar het is een enorm probleem. We leven met 7 miljard mensen op deze planeet. Merendeel aan de zee en aan rivieren. Kan je inbeelden wat er gebeurd als de zeespiegel 25m stijgt. Miljoenen zoniet miljarden mensen op de vlucht. België zo goed als helemaal onder water. Onze eigendommen niets meer waard, onze kinderen of kleinkinderen gedoemd te leven als vluchtelingen, landbouwgrond verdwenen, alle kerncentrales onder water,... We spreken hier niet over een overstroming, we spreken over een permanente situatie.
3) Overgang naar co2-vrije economie zou de welvaart vernietigen. Onderzoek wijst uit dat er integendeel welvaart en nieuwe tewerkstellingen gecreëerd zou worden (isoleren: tewerkstelling in de bouw, onderhoud/bouw zonnepanelen, windmolens,…), zie ook https://www.tijd.be/…/belgie-wint-het-meest-b…/10097179.html
4) Groenen beseffen niet dat er nu al natuurrampen zijn, serieus is dit een argument??
5) En dan de dooddoener, er waren vroeger doemdenkers maar ze hadden niet gelijk, really?
Ze kregen geen gelijk omdat er actie werd ondernomen (in tegenstelling tot nu)
Overbevolking: Zijn we nu met minder? Zijn een deel van het probleem niet de overbevolking?
Zure regen: auto’s, fabrieken,… werden verplicht om filters te installeren. https://nl.wikipedia.org/wiki/Zure_regen
het gat in de ozonlaag: alle cfk werden verboden waardoor het gestopt werd https://nl.wikipedia.org/wiki/Gat_in_de_ozonlaag
nucleaire holocaust: is nog steeds een mogelijkheid.
De urgentie zit hem in het feit dat we een aantal tipping points zullen bereiken (oa ontdooien van de permafrost). Hierdoor zal de bewuste stijging van de zeespiegel onafwendbaar zijn.
Wetenschap, politiek, bedrijven, burger zullen allemaal moeten samenwerken willen we niet in die situatie geraken.
Dag Maarten,

Bedankt voor uw stem. We hebben dit echt nodig in België en de wereld. Ik zou enkel nog toevoegen dat we buiten economen en klimaatwetenschappers vooral ingenieurs en wetenschappers nodig hebben die zoeken naar oplossingen. Wat zou het geweldig zijn als er enkele Manhattan-achtige projecten zouden ontstaan rond kernfusie, veiligere kernfisie, carbon capture,....

Unknown said…
Interessant, maar om eerlijk te zijn denk ik dat we toch beide nodig hebben ...
Werken aan innovatieve oplossingen om CO2 uitstoot te beperken, een meer duurzame economie te bouwen, enz, maar dat vraagt tijd, en geld, en is niet voor morgen.
Kunnen we, mogen we, verwachten van de mensen, en meer bepaald de jeugd, dat ze passief wachten, of dat ze gaan studeren om die problemen op te lossen binnen 10 jaar, terwijl we eigenlijk op korte termijn WEL meer kunnen doen om het impact te beperken. Misschien zijn het maar druppels op hete platen maar het is wel belangrijk dat er een verandering van mentaliteit komt, zo breed mogelijk, om die structurele oplossingen te dragen.
Dus, mijn nederige opinie, je hebt beide nodig.
En, om eerlijk te zijn, elke generatie heeft het recht om zich te laten horen! En het is maar goed dat ze dat ook doen.
chielew said…
Sorry, Maarten Boudry, maar een filosoof die selectief wat gaat shoppen in "wetenschappelijke" theorietjes die afwijken van de grote consensus en dievondsten dan gebruikt om te zeggen dat het allemaal nog wel zal loslopen en dat we ons vooral niet moeten haasten met dat CO2-gedoe, daar hebben we nu in deze cruciale tijden echt geen boodschap aan. En het is manifest onwaar dat we aan collectieve welvaartsvernietiging doen als we voluit gaan voor een CO2-vrije samenleving. Ook hier ben je alweer erg selectief in de studies die je daarover hebt gelezen (vermoed ik). Echt, je pleidooi voor extreme gematigdheid voert de column an sich ook naar extreme middelmatigheid.
Unknown said…
Ik heb bewust gekozen om een warmtepomp te installeren in mijn nieuwbouw bovenop andere groene maatregelen om BEN-woning te hebben als die zelfs niet volledig energieneutraal zou zijn. Echter krijg ik geen enkele subsidie hiervoor. Ik val buiten elke regeling. Was ik niet zelfstandig, dan had ik die meerkost nooit kunnen doen. Het energiebeleid en ondersteuning in energietransitie in België is 0,0 op vandaag. Verbouwingen zijn niet waar de vergroening zal gebeuren. Men zou beter stimuleren om oude gebouwen te vervangen door nieuwe BEN-woningen en daar subsidies voor geven. In Nederland pakken ze volledige wijken in één keer aan zonder extra budgettaire gevolgen voor de bewoners. Dat de jongeren op straat komen kan ik alleen maar toejuichen. Slaan ze soms eens de bal mis met sommige argumenten? Best mogelijk, is dat fout? Neen, niemand deed het correct voor hen. Brengen ze iets tor beweging en op de politieke agenda's al prominent punt? JA!
Moeten we tijdens deze transitie nog meer fauna en flora verliezen? NEEN!
Moeten we de kaart van technologie trekken? Zeker weten! Moeten we onze kennis gratis ter beschikking stellen aan arme zn of ontwikkelingslanden zodat ze de tussenstap van fossiele brandstof niet moeten nemen ipv onze kennis als economisch voordeel uit te spelen? Ja, want we worden er allemaal beter van en hun ontwikkeling helpt ons later!
Geert Vandamme said…
Filosoof Maarten Boudry maakt in zijn essay "Brief aan Anuna De Wever en Kyra Gantois" een ongelooflijke blunder. Een historicus zou namelijk volgende onzin niet uit zijn klavier krijgen:

"Het menselijk leven vóór de industriële revolutie was zoals de filosoof Thomas Hobbes het beschreef: ‘eenzaam, armoedig, afschuwelijk, beestachtig en kort’. De eeuwen zonder antropogene klimaatopwarming (voor 1800) waren eeuwen van doffe ellende en armoede, de twee eeuwen erna waren er van ongeziene welvaart en voorspoed."

Dit is namelijk pure onzin. Voor de industriële revolutie in West-Europa leefde de arbeid verrichtende mens op het ritme van de seizoenen, stond op als het licht werd, ging slapen als het donker werd. De komst van de 'fabriek' verstoorde dit alles en leidde ertoe dat de aangehaalde mens gereduceerd werd tot een onderdeel (en dus vervangbaar) van een machine. Meer dan honderd jaar is die mens zo ingezet geworden, waarbij de arbeiders die aan nachtwerk deden bijvoorbeeld moesten betalen voor het 'licht' dat ze kregen om hun arbeid te kunnen doen, de zogenaamde 'lichttaks'. Tot deze arbeiders behoorden ook vijfjarigen.

Dus Maarten Boudry, ik raad je aan toch enige artikelen en boeken te lezen geschreven door historici met betrekking tot de industriële revolutie en u niet te baseren op de filosoof Thomas Hobbes, een man die trouwens leefde van 1588 tot en 1679.
Unknown said…
Haha, Hobbes loslaten om het klimaatprobleem aan te pakken. Als ervaringsdeskundige zeker, of als klimaatexpert?

"De eeuwen zonder antropogene klimaatopwarming (voor 1800) waren eeuwen van doffe ellende en armoede, de twee eeuwen erna waren er van ongeziene welvaart en voorspoed."

Haha, die assiociatie die hier gelegd wordt tussen de afwezigheid van antropogene klimaatopwarming en eeuwen van doffe ellende en armoede. Goede redeneertruuk om eeuwen van doffe ellende en armoede te associeren met de afwezigheid van antropogene klimaatopwarming. Van een aanzet tot doemdenken gesproken! Hetzelfde doemdenken dat onze Maarten verwijt aan de protesterende scholieren.

Een korte blik op de grafiek van de gemiddelde aardse opwarming toont aan dat er tot 1970 slechts zo'n 0,2 graden opwarming was, nauwelijks merkbaar. Daarna begint het pas, nu zitten we zelfs maar aan 1 graad, wel merkbaar. En dat is nog maar het begin.

Maarten in al zijn historische- en klimaatdeskundigheid noemt hier het jaar 1800 als scheidingslijn voor de jaren zonder antropogene klimaatopwarming. Welnu, Maarten, Dat is eventjes mis. Pas in 1940 kunnen we spreken van een lichte stijging (0,2 graden) die dan zelfs nog nauwelijks enig gevolg had. 1800 hoort daar niet bij. Het jaar 1800 lijkt me eerder gekozen om het argument van "eeuwen van doffe ellende en armoede voor 1800, en de twee eeuwen erna van ongeziene welvaart en voorspoed" te kunnen opvissen en te plakken aan de klimaat acties die de scholieren voorstaan. Alsof we door die acties nu teruggaan van "ongeziene welvaart en voorspoed" naar "eeuwen van doffe ellende en armoede". Historische fout, associëringsfout en misleidende rethoriek, dat alles vanwege een universiteitsprofessor filosofie om het broodnodige appel van enkele scholieren op politiek en wetenschappelijk bevoegde personen en organisaties te counteren. Met all Chinezen, maar niet met den deze...
Unknown said…
Kinderen verwijten dat ze uit protest de schoolbanken verlaten om de klimaatopwarming op de politieke agenda te krijgen omdat je vindt dat uitgerekend zij moeten studeren en ideeën bedenken om iets aan de klimaatopwarming te doen en dus vooral niet mogen spijbelen is contradictorisch met uw visie waarin je laat verstaan dat het allemaal niet zo'n vaart zal lopen en dat de fenomenen die gepaard gaan met de opwarming van alle tijden zijn.
Laat die jongeren dan rustig betogen, ze leren daar m.i. meer mee dan die enkele uren op de schoolbanken.
Je hebt gelijk dat met een stijging van de zeespiegel met 25m de wereld niet zal vergaan. Maar laat ons dan nu al beginnen met meer geld te verdienen zodat we Wallonië kunnen overkopen want zo ver zullen we wel moeten opschuiven.
Unknown said…
Dat CO2 de groei van planten bevordert, wordt vaak als reden gebruikt tegen maatregelingen om de hoeveelheid emissies in te perken. Volgens de onderzoekers is dit echter een drogreden. Zij stellen dat veel negatieve aspecten van klimaatverandering – zoals de opwarming van de aarde, de stijgende zeespiegel, smeltende ijskappen en de toename van tropische stormen – hiermee niet erkend worden. Daarnaast hebben studies aangetoond dat planten zich aanpassen aan de stijgende CO2-concentratie. Hierdoor zal de vergroening over een langere periode weer afnemen.

De resultaten laten de positieve rol zien die planten en bomen spelen. Zo helpt de natuur ons door de uitstoot van emissies uit de fossiele industrie op te ruimen. Maar is een groener wordende planeet wel echt goed nieuws? “Er zijn duidelijk twijfels over de vraag of de opslag van koolstof kan aanblijven onder steeds warmer wordend klimaat,” zegt professor Peter Rayner. “Als het klimaat verder opwarmt, kan er meer droogte ontstaan waardoor vegetatie juist weer afsterft en de opgeslagen koolstof alsnog vrijkomt.” Ook heeft de toename aan groen volgens onderzoeker Anna Ukkola gevolgen voor onze watervoorraden op aarde. “Dichtere, groenere vegetatie heeft meer water nodig. Hierdoor wordt regenwater dat anders in rivieren terecht zou komen opgeslurpt door planten en bomen. Dit kan gevolgen hebben voor regio’s waar op dit moment al beperkte watervoorraden aanwezig zijn, zoals in Australië,” stelt ze.
Marlène Robin said…
"Opiniepeilingen tonen aan dat klimaatopwarming wel de laatste zorg is van mensen in arme landen, en dat kun je hun niet kwalijk nemen. Als je zelf amper overleeft, kun je je niet veroorloven om wakker te liggen van je toekomstige kleinkinderen. Die mensen hebben eerst economische ontwikkeling nodig, en ja, ook fossiele brandstoffen."

Vraag dat eens aan de Indianen in het Amazonewoud ...
De blanke man zal eens zeggen wat de arme man nodig heeft.
Unknown said…
Maarten Boudry: het kind uit het sprookje 'De nieuwe kleren van de keizer'. Hij vertelt wat iedereen en wat niemand wil horen.
Om iets te veranderen, moet je eerst de grond bouwrijp maken. Wat er nu gebeurt is een huis bouwen zonder fundamenten. Typisch Belgisch. Zoals 'iedereen op de fiets' terwijl er amper fietspaden zijn.
Dat politici niets doen mbt de klimaatproblematiek schijnt mij toch een zeer brede bocht te nemen met gevaar dat je eruit vliegt..
Sinds 2006 is er iets als de epb regelgeving, architectencollega's en wie gebouwd heeft of het nu doet -ook verbouwers- zullen wel weten, meer dan hun lief is, hoe streng de gehanteerde normen zijn om heel binnenkort te komen tot BEN woningen, dwz woningen die zelf-bedruipend zijn qua energiebehoefte.
Men kan hoogstens de beleidmakers verwijten waarom de bouwwereld "zo geviseerd wordt" en de andere economische sectoren minder (?).
Of vergis ik mij ? Graag wat meer pedagogie vanwege onze beleidsmakers, ook naar onze jeugd toe.
Unknown said…
Mijn moeder sprak net over deze open brief en vond dat er zinnige dingen in stonden. Persoonlijk ben ik minder enthousiast over deze opinie (want een, weliswaar onderbouwde, opinie is het). Ten eerste omdat het niet de mijne is. Ten tweede omdat er niet zo veel relevants bij te leren of in te zien valt.

Je historische uiteenzetting is interessant, maar veel boodschap heeft de huidige generatie er niet aan. Ja, er was leven in tijden met veel CO2. Het specifieke karakter van dat leven is me onbekend, maar het waren alleszins geen miljarden mensen.

Delay discounting is belangrijk om te erkennen. Het is een rationele kijk op onze voorkeuren. Jammer genoeg zijn we niet zo rationeel en eerder voorspelbaar irrationeel (zie Dan Ariely). Ik vrees dat er te veel korting is op het belang dat we hechten aan het welzijn van toekomstige generaties en onze eigen generatie.

Ik onthou misschien vooral dat het CO2-niveau gestegen is sinds de industriële revolutie (waar we heel veel aan te danken heb). Tot zover heeft het menselijke vernunft dus niet bepaald te kennen gegeven dit probleem de baas te kunnen.

Ik wou dat ik je optimisme deelde, maar ik doe het helaas niet. Jouw open brief heeft daar niets aan veranderd en zal dat voor de klimaatbetogers ook niet doen. Je zal dit misschien als bewijs zien van hun onwil om een serieus debat aan te gaan. Dat kan je de opponent altijd verwijten en draagt zelf niet bij aan het debat.

Jij zal jezelf een klimaatrealist noemen (Bart De Wever zal in zijn handen wrijven). Dan zal ik claimen een mensrealist te zijn (mbt het psychologische) en zeg ik: "Never underestimate human stupidity" (Yuval Noah Harari).

Popular posts from this blog

Worden migranten echt 'ontmenselijkt'?

Als we het woord ‘hut’ afschaffen, waarom het daarbij laten?