Klimaatactivisten, laat de drogredenen tegen kernenergie maar achterwege

Klimaatactivisten en bosbrossers willen dat we minder CO2 uitstoten. Dat streefdoel deel ik. Onze CO2-uitstoot warmt het klimaat op, en dat kan op de lange termijn zeer nadelige gevolgen hebben (van stijgende zeespiegels tot extreme weerfenomenen en uitstervende diersoorten). Precies in die strijd tegen klimaatopwarming is kernenergie een grote troef. Een kerncentrale produceert niet alleen grote hoeveelheden betrouwbare en veilige energie, ze stoot ook geen gram CO2 uit. (Bij de ontginning en verwerking van uranium komt wel CO2 vrij, maar dat geldt ook voor de tonnen staal en beton en zeldzame metalen die je nodig hebt om windmolens en zonnepanelen te maken). Door hun pleidooi voor een kernuitstap schieten klimaatactivisten zichzelf dan ook royaal in de voet. Als wij in België onze kerncentrales sluiten en vervangen door gascentrales, dan gaan we tonnen extra CO2 uitstoten. Hoe langer we ze openhouden, hoe minder CO2-uitstoot. Dat is zonneklaar.
Toch vertellen activisten en ook energie-experts ons dat de kernuitstap “CO2-neutraal” zou zijn. De klimaatdoelstellingen, zo leggen zij uit, worden op Europees niveau geregeld, niet op Belgisch niveau. De uitstoot van elektriciteitscentrales valt onder het Europese Emissions Trading System (ETS), dat werkt met een plafond: de toegelaten uitstoot voor heel Europa ligt op voorhand vast. Als een bedrijf CO2 wil uitstoten, moet het daarvoor emissierechten kopen op de Europese markt. En aangezien die emissierechten geplafonneerd zijn, zal onze kernuitstap geen invloed hebben op het klimaat. We hoeven ons dus geen zorgen te maken om die nieuwe gascentrales. Pieter Lodewijks en Ronnie Belmans van EnergyVille brachten het argument naar voren, Mathias Bienstman van de Bond Beter Leefmilieu verwijst er veelvuldig naar, energiejournalist Wim Winckelmans schermt ermee in De Standaard, en informaticus en Dries Couckuyt in Knack.
Nu ben ik geen energie-expert, maar als filosoof weet ik wel iets van logica en tegenfeitelijk (‘Wat als?’) redeneren. Dit argument op basis van ETS is een drogreden. Het hanteert een broekzak-vestzaklogica die tracht te verhullen dat onze kernuitstap wel degelijk voor grote hoeveelheden extra CO2 zal zorgen.
Laat ik eerst erkennen wat klopt. Het ETS legt een plafond vast. De emissierechten die wij moeten kopen voor onze nieuwe gascentrales (na de voorziene kernuitstap), zijn rechten die niet door iemand anders gekocht kunnen worden. Door onze aankoop zullen de emissierechten schaarser worden, en dus duurder. Wat zal er dan gebeuren? Sommige grote uitstoters zullen zich geen emissierechten meer kunnen veroorloven, en zullen uit de Europese markt geconcurreerd worden. Bijvoorbeeld: een steenkoolcentrale in Oost-Europa zal haar deuren sluiten en vervangen worden door een gascentrales, die minder CO2 uitstoot en dus minder emissierechten nodig heeft.
Hier schuilt het cruciale punt. Als wij hier in België extra CO2 uitstoten, zal iemand anders in Europa daarvoor moeten opdraaien, bij wijze van compensatie, om onder het plafond te blijven. Door onze kernuitstap maken we het dus moeilijker voor andere landen om hun klimaatdoelstellingen te halen. Wie pleit voor nieuwe gascentrales, en erop rekent dat iemand anders elders wel wat minder zal uitstoten, hanteert een kortzichtige en asociale logica.
Oost-Europese steenkoolcentrale
Nu kan je het natuurlijk een goede zaak vinden dat die Oost-Europese steenkoolcentrale uit de markt wordt gedrukt, door de schaarste van emissierechten. Dat vind ik ook. Maar daarvoor hoeven wij helemaal onze kerncentrales niet te sluiten. We kunnen gewoon beide inspanningen tezamen leveren: wij houden hier onze kerncentrales open (minder CO2), zij schakelen daar over van steenkool op gas (ook minder CO2). Dat is dubbele winst voor het klimaat. Als de emissierechten daarvoor te goedkoop zijn, dan ligt de oplossing voor de hand: het Europese plafond moet sneller naar beneden. Dat activisten hier zorgeloos kunnen pleiten voor nieuwe gascentrales, in de wetenschap dat we toch genoeg geld hebben om wat nieuwe CO2-emissies te kopen, toont aan dat de emissierechten nog steeds te goedkoop zijn. Sowieso zijn onze Europese klimaatdoelstellingen nog veel te bescheiden. Als we echt een impact willen hebben op het klimaat, moeten we nog ambitieuzer zijn. Met de hulp van kernenergie kan dat.
Hoe je het ook draait of keer, als wij onze kerncentrales sluiten, nemen we een flinke hap koolstofarme energie uit onze energievoorziening. Dat betekent dat wij hier veel meer CO2 gaan uitstoten. Dat gebeurt ongeacht wat anderen in Oost-Europa met hun steenkoolcentrales doen. Wie verwijst naar het ETS-systeem om de indruk te wekken dat een kernuitstap klimaatneutraal is, maakt mensen blaasjes wijs.
Dat klimaatactivisten - en zelfs academici van EnergyVille - deze sofistische logica blijven gebruiken, toont aan hoe diepgeworteld de weerstand tegen kernenergie is. Als EnergyVille haar wetenschappelijke geloofwaardigheid wil behouden, moet ze dat argument intrekken. Ons klimaat trekt zich niets aan van gezwendel met emissierechten. Als wij hier meer CO2 uitstoten, zal het sowieso verder opwarmen.

(De Morgen, 2/3/2019)



Comments

Fons De Wolf said…
Ik deel de bezorgdheid van klimaatactivisten zowel over klimaat als over kernenergie. De gevolgen van klimaatopwarming in verschillende scenarios (IPCC RCP's) zijn gekend. Zo snel mogelijk minder, en tegen 2050 nul CO2 uitstoot is, naar de huidige kennis van de wetenschap de enige oplossing om de klimaatopwarmig en zijn gevolgen te milderen. Blind bertrouwen op nieuwe technologiën, die de problemen wel zullen oplossen als ze zich voordoen, zoals o.a. Carbon Capture and Storage is wishfull thinking.
De relatie tussen CO2-uitstoot en klimaatopwarming staat vast. De gevolgen van die klimaatopwarming kunnen we opdelen in zekerheden en risico's. De risico's als gevolg van onzerkerheden: de mate van zeespiegelstijging, potentiële klimaatimigratiestromen, oorlogen als een gevolg hiervan, ... zijn moeilijker in te schatten.

In tegenstelling tot CO2-uitstoot heeft kernenergie enkel grote risico's. (We laten de kostprijs nog buiten beschouwing). Sommige van deze risico's vallen in de klasse "kleine kans maar zeer grote gevolgen".
In een interview met Professor Manfred Hafner "... at the end of the day it is for nuclear an ethical, philosofical question. Do we accept a very low probablility of an extremely high risk, or not? ...."
Artikel van Manfred Hafner in dit verband: "https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2068735".

Een belangrijke vraag in deze context: zijn nieuwe kernenergiecentrales noodzakelijk om zo snel mogelijk CO2 uitstoot te verminderen?
Nee!
Op Europese schaal is het mogelijk CO2 uitstoot naar nul te brengen en toch energievoorziening te verzekeren zonder nieuwe kernenergie.
* De kostprijs en schaalbaarheid van wind- en zonneenergie zijn gekend. Op enkele decennia kan dit uitgerold worden.
* Uitbreiding van Europees grid en HVDC verbindingen met Afrika, Ijsland en Groenland
* Een reeks andere maatregelen voor energie stockage.
Het document https://www.ise.fraunhofer.de/content/dam/ise/en/documents/publications/studies/recent-facts-about-photovoltaics-in-germany.pdf geeft een goed overzicht van de mogelijke oplossingen.

De "donkerluwte" is technisch geen probleem. Uitwisseling van energie tussen landen en de uitbouw van energiestockage in diverse vormen (batterij-opslag is voor lange periodes geen oplossing), en een reeks andere maatregelen, maken dit probleem oplosbaar.

De kostprijs van nieuwe kernenergiecentrales is enorm, de omschakeling naar hernieuwbare alternatieven ook, maar als we moeten kiezen waar ons geld insteken kiezen we beter voor een oplossing met minder risico.

Langer openhouden van bestaande kerncentrales?
Ja, maar
Ik ken geen enkele studie die oplossingen geeft om op korte termijn nucleaire capaciteit te vervangen door CO2-neutrale.

Uit het hiervoor vermelde rapport van Fraunhofer:

"Are PV systems capable of replacing fossil fuel and nuclear power plants?
No, not in the near future.
PV and wind power may currently be capable of reducing the use of fossil fuels, imported energy consumption and CO2 emissions but until considerable storage capacities for electricity or hydroelectric storage facilities are available in the grid, they are not capable of replacing capacities. Calm, dull winter days, when power consumption is at a maximum and no solar or wind power is available, present the most critical test. ..."

Maar, ... een grote maar: het langer openhouden van de bestaande kerncentrales gaat ook geld kosten. De investeringen voor het langer openhouden, o.a. door prijsgaranties voor Engie, mogen niet ten koste gaan van de nodige investeringen voor hernieuwbare energie. Het risico bestaat dat de vermindering van CO2-uitstoot op korte termijn, ten koste gaat van verminderde CO2-uitstoot op lange termijn.

Fons De Wolf
Unknown said…
Beste Maarten,

Kernenergie kwam voort uit onderzoek dat op hoog tempo en geen kosten gespaard, op zoek was naar een wapen, een wapen dat de nood voor alle andere wapens onnodig zou maken. Geld voor dit onderzoek werd simpelweg gedrukt, het was oorlog tenslotte. Het gebruik van die energie als bron van electriciteit is een spinoff van dit onderzoek. Ondertussen is kernenergie als electriciteitsleverancier niet zo eenvoudig gebleken als voorgesteld en het is ondanks alle beveiligingen en verzekeringen van de gebruikers niet imuun voor de wet van Murphy. Toen ik nog op de schoolbanken zat stond kernfusie net! om de hoek volgens vele professoren op zoek naar onderzoeksbudgetten. Maar nu 25 jaar later blijkt toch dat achter elke hoek weer een andere hoek zit. Nu zijn thoriumreactoren het nieuwe hot topic waar mijn belastinggeld tegenaangesmeten wordt, een zoveelst "hoekje" om te ronden. Begrijp me niet verkeerd, wetenschappelijk onderzoek mag wat mij betreft gerust doorgaan, alleen zou ik graag wat meer budget voorzien voor de minder gevaarlijke en kostelijke energievormen. Zonne-energie bijvoorbeeld, wat zou een wereldwijde verbetering van het hoogsspanningsnet bijvoorbeeld kosten? Een nieuwe nucleaire centrale of 10? Een net dat ervoor zorgt dat er altijd elektriciteit kan vervoerd worden van waar de zon schijnt of de wind waait... Lijkt me niet onoverkomelijk. China is al bezig met the great belt road, nu nog wat pylonen ernaast. Wist je trouwens dat met 8% van de sahara vol te zetten met PV panelen we genoeg energie zouden hebben voor heel de wereld? Wat zit je dan in godsnaam nog te klooien met kernergie? Of Geopwarmte, de grond in ijsland kookt zowat, het kan toch niet onmogelijk dat als al die professoren kernfysica eens hun focus daar op zouden verleggen er geen efficiente manier gevonden wordt om die onuitputtelijke energie te oogsten? Zet die energie om naar waterstof en je kan europa voorzien van stroom. We hebben een oorlog nodig tegen klimaatopwarming en dat mag wat kosten. We hebben de wetenschappers en de drukpersen. Nu nog meer politieke moed en wat minder "klimaat?tisallemaalnietzoerg" professoren.

Mvg,

Jorick

Popular posts from this blog

Brief aan Anuna De Wever en Kyra Gantois

Worden migranten echt 'ontmenselijkt'?

Als we het woord ‘hut’ afschaffen, waarom het daarbij laten?