Posts

Showing posts from September, 2019

Over de VN-toespraak van Greta Thunberg

Deze week was ik te gast bij De Afspraak om over de nieuwe leerstoel Etienne Vermeersch te spreken. Er werd me echter ook gevraagd naar een reactie op de vlammende toespraak van Greta Thunberg voor de VN-klimaattop. In regel probeer ik de discussie over Greta Thunberg als persoon zoveel mogelijk te mijden, omdat ik ze vreselijk vermoeiend en onproductief vind: door fans wordt ze bijna heilig verklaard, door tegenstanders wordt ze op vileine wijze bespot en door het slijk gehaald. Dat leidt allemaal af van de kern van de zaak: het probleem van de opwarming zelf. Maar goed, in de uitzending noemde ik haar toespraak “ronduit apocalyptisch”, omdat ze beweert dat haar jeugd en toekomst haar werden “bestolen”. Eerder vroeg ze zich af of het nog zin had om te studeren, als de wereld toch naar de knoppen gaat. Dat is echt onzin. Klimaatopwarming is beslist een ernstig probleem, wellicht de grootste uitdaging van de 21e eeuw, maar het is niet het énige wereldprobleem, en het is ook geen exist…

Identitaire scherpslijpers, blijf van Greta af

Weet u nog toen Greta Thunberg moederziel alleen spijbelde voor het klimaat? Het is een aangrijpend beeld, dat onlangs weer viraal ging. Een tenger 15-jarig-meisje en haar rugzak, neergestreken tegen het imposante graniet van het Zweedse parlementsgebouw, alsof het de onverzettelijkheid van de politieke macht verzinnebeeldde. Met naast haar een aandoenlijk zelfgeschreven bordje: “Skolstrejk för Klimatet”. Een jaar later bracht Greta miljoenen mensen op de been.
Je kan van Greta’s laatste toespraak voor de VN veel zeggen. Bijvoorbeeld dat de boodschap nogal apocalyptisch was, alsof 16-jarigen echt van hun toekomst en dromen werden ‘bestolen’. Dat haar zware morele banvloeken (“We will never forgive you”) simplistisch zijn, omdat het klimaatprobleem geen kwestie is van schuld en boete, van verderfelijke zondaars en onschuldige slachtoffers. Dat wij allemaal genieten van de zegeningen van fossiele brandstoffen, op talloze directe en indirecte manieren, en dat het vreselijk moeilijk is o…

Verklaring over de aanstelling voor de ‘Leerstoel Etienne Vermeersch’

Vorige week, tijdens de opening van het academiejaar, kondigde UGent-rector Rik Van de Walle aan dat de universiteit een nieuwe ‘Leerstoel Etienne Vermeersch’ opricht, en dat ik werd aangeduid als eerste leerstoelhouder, voor een periode van vier jaar. Gisteren pakte Knack uit met een artikel waarin gesteld wordt dat deze leerstoel mij “cadeau werd gedaan” en blijk geeft van “favoritisime”. De beschuldigingen komen evenwel van anonieme bronnen, wat vragen oproept bij de betrouwbaarheid. Er staan dan ook verschillende feitelijke onwaarheden in het artikel, die ik graag wil rechtzetten. -De Leerstoel Etienne Vermeersch is geen “leerstoel over ethiek”. In het vakgebied van de ethiek heb ik inderdaad geen enkele academische publicatie. Mijn domein is wetenschapsfilosofie en kritisch denken, waarover deze leerstoel gaat. In dat domein heb ik meer dan 40 academische publicaties, waaronder twee academische bundels bij Chicago University Press. -De aanstelling zou een complot zijn van een “loge…

Wij moeten goden worden

De wortel van ons klimaatprobleem, schrijft paus Franciscus in zijn groene encycliek Laudato Si’, is onze menselijke hoogmoed: ‘Het misbruik van de schepping begint wanneer we niet langer een hogere instantie dan onszelf erkennen, wanneer we alleen onszelf zien.’ 
Dat een paus die mening is toegedaan, mag niet verwonderen. Ze past in een lange traditie van christelijk denken over hoogmoed als de eerste en ergste van de zeven hoofdzonden. Maar Franciscus is niet de enige die er zo over denkt. De meeste klimaatactivisten mogen dan niet in de bijbelse God geloven, ook zij leggen de ultieme oorzaak van de klimaatcrisis bij de hoogmoed van onze soort. Ook zij manen tot meer bescheidenheid en tot respect voor de natuur, in al haar ondoorgrondelijkheid.
En ook deze seculiere kritiek op menselijke hoogmoed kent zijn zondeval. Ooit, toen we nog als jager-verzamelaars leefden, hadden we nog respect voor de natuur. We kenden onze plaats, als dier onder de dieren. Maar toen kwam de landbouwrevoluti…