Identitaire scherpslijpers, blijf van Greta af


Weet u nog toen Greta Thunberg moederziel alleen spijbelde voor het klimaat? Het is een aangrijpend beeld, dat onlangs weer viraal ging. Een tenger 15-jarig-meisje en haar rugzak, neergestreken tegen het imposante graniet van het Zweedse parlementsgebouw, alsof het de onverzettelijkheid van de politieke macht verzinnebeeldde. Met naast haar een aandoenlijk zelfgeschreven bordje: “Skolstrejk för Klimatet”. Een jaar later bracht Greta miljoenen mensen op de been.

Je kan van Greta’s laatste toespraak voor de VN veel zeggen. Bijvoorbeeld dat de boodschap nogal apocalyptisch was, alsof 16-jarigen echt van hun toekomst en dromen werden ‘bestolen’. Dat haar zware morele banvloeken (“We will never forgive you”) simplistisch zijn, omdat het klimaatprobleem geen kwestie is van schuld en boete, van verderfelijke zondaars en onschuldige slachtoffers. Dat wij allemaal genieten van de zegeningen van fossiele brandstoffen, op talloze directe en indirecte manieren, en dat het vreselijk moeilijk is om ervan af te kicken.

Dat is wat ik me deze week liet ontvallen op een TV-debat in De Afspraak, toen mij gevraagd werd naar mijn mening over Greta’s toespraak. Al snel merkte ik: het is tegenwoordig onmogelijk om bewondering voor Greta te hebben en toch inhoudelijke kritiek te leveren. Maar het is het één of het ander: ofwel nemen we haar serieus in het klimaatdebat, ofwel behandelen we haar als een kind dat niet weet waarover ze spreekt. Maar niet beiden tegelijk. Je kan haar niet eerst als spreekbuis van een wereldwijze beweging opwerpen, en als er dan kritiek komt zeggen ‘Hoe durf je, een kind van 16 de mantel uit vegen’.

Het meest ergerlijke is echter de manier waarop identitaire scherpslijpers zich op Greta Thunberg storten. De afgelopen dagen zag ik talloze linkse commentatoren die Greta’s critici wegzetten als ‘boze witte mannen’ die bang zijn voor kleine meisjes. Prof. Kristof Titeca van de Universiteit Antwerpen sprak in De Morgen over ‘witte mannen van middelbare leeftijd’ die niet kunnen verkroppen dat een jonge vrouw hen de les spelt. Henri Bontenbal van CDA had het over ‘knorrige blanke mannen’, en Peter Tom Jones sneerde in De Standaard over ‘blanke en mannelijke moraalfilosofen’. (Bontenbal en Jones hebben een memo gemist: het correcte woord om te deugdpronken is thans “wit”).

Ja, dat is nou echt eens een geweldige zaak voor het klimaat. Dat de klimaatbeweging niet alleen gekaapt wordt door anti-kapitalisten en neo-Malthusianen, maar ook nog eens geïnjecteerd wordt met het soort toxische identiteitspolitiek dat uit de V.S. komt overwaaien. Laten we van het klimaat vooral een cultuurmarxistisch verhaal van onderdrukkers en onderdrukten maken, waarbij ‘oude witte heteromannen’ tegenover verzamelde slachtoffergroepen staan. Daar zullen die witte mannen allemaal deemoedig en schuldbewust van worden. Kijk maar naar de Verenigde Staten, waar dat soort activisme geweldig gunstig heeft uitgedraaid bij de laatste verkiezingen. Nog jammer voor de scherpslijpers dat Greta Thunberg, Al Gore, Naomi Klein en Leonardo DiCaprio allemaal zelf blank zijn: een zwarte moslima, dat zou nog eens een identitaire voltreffer zijn om de witte mannen mee te jennen. Maar Greta kan nog lesbisch blijken, wie weet.

Zoals bij vele heiligen, is de persoon zelf niet half zo ergerlijk als haar aanbidders. Mijn bewondering voor Greta Thunberg wordt er niet minder om. Ik deel haar doemdenken over het klimaat niet en verschil van mening over de oplossingen, maar zij blijft een razend intelligent en welbespraakte jonge vrouw die in een jaar tijd onvoorstelbaar veel heeft klaargespeeld. En wat de haters betreft: mensen die Greta uitschelden en bespotten, die haar geestesziek noemen of haar vlechtjes vergelijken met nazi-propaganda, moesten zich dood schamen. Ongeacht of ze een penis hebben en hoeveel melanine hun huid aanmaakt.

(NRC Handelsblad, 26/9/19)

Comments

JoH said…
Voor mij staat "Het Geval Thunberg" - in AL zijn aspecten - vooral symbool voor het onvermogen van onze huidige maatschappij om belangrijke issues op een zodanige manier aan te pakken, dat de discussies niet volledig vergiftigd, verstikt en vertroebeld worden door stoorzenders allerhande.

Ongetwijfeld begon dit alles als een wat overtrokken één-meisjes-actie van een oprecht bezorgde jonge tiener met een hoekje af. Dat laatste hielp om voldoende hardnekkigheid aan de dag te leggen die uiteindelijk de aandacht trok. Vervolgens gaan een aantal factoren - zowel spontane als bewust georchestreerde - hiermee aan de haal.

De media is, zelfs wars van mogelijke kwaadaardige motieven, op zoek naar een verhaal dat méér aanspreekt dan droge rapporten, en springt gulzig op deze opportuniteit. Wanneer blijkt dat hier wel degelijk een snaar geraakt wordt bij het grote publiek (de klant), begint zowel de rekrutering (door de sympathiserende partij), als het zwartmaken en "doorprikken"(door de andere partij). Elk spontaan aspect wordt vanaf nu steeds meer ondergesneeuwd door zeer doelgerichte "framing". De aap is uit de mouw, en de enige optie voor beide partijen is om hem te omarmen. Hetzij om te proberen voordeel te halen uit de symboolwaarde en te inspireren, hetzij om extra in de verf te zetten dat men blijkbaar zijn toevlucht moet nemen tot doorzichtige emotionele manipulatie en chantage. In zekere zin heeft men (= Thunberg in dit geval) op een bepaald moment zelfs geen andere keuze meer dan VOL mee te gaan in de hele dynamiek, om niet volledig vermorzeld te worden door de machine die op gang gekomen is.

Het eindresultaat van dit alles, is dat de tot Jeanne d'Arc omgedoopte klimaatstrijdster een "proxy" wordt van waar de strijd werkelijk over gaat. Enorm ergerlijk en zorgelijk voor zij die kijken naar de objectieve feiten, en zich ook bewust zijn van de veel subtielere en listige manipulaties die zich intussen in de achtergrond afspelen. Want dat alles heeft daardoor verhoudingsgewijze steeds minder invloed op de uiteindelijke uitkomst van het debat. Dat transformeert tot een ordinaire en simplistische "mijn team vs jouw team", een doelbewust gefabriceerde ideologische splijtzwam. Het wordt daardoor alleen maar moeilijker voor beide partijen om zich voldoende emotioneel te onthechten van het onderwerp, om zich neer te kunnen leggen bij de objectieve feiten waar het uiteindelijk om draait.

Uiteraard wordt dit alles ook nog eens gigantisch uitvergroot en aangezwengeld door ons huidige medialandschap en haar diverse kwalen.

Ach ja, uiteindelijk moeten we aan IETS ten onder gaan...

JoH

Popular posts from this blog

Brief aan Anuna De Wever en Kyra Gantois

The Fallacy Fork: Why It’s Time to Get Rid of Fallacy Theory

We zijn veel te lief voor extreemlinks: Over het dempen van ideologische beerputten