Over de VN-toespraak van Greta Thunberg

Deze week was ik te gast bij De Afspraak om over de nieuwe leerstoel Etienne Vermeersch te spreken. Er werd me echter ook gevraagd naar een reactie op de vlammende toespraak van Greta Thunberg voor de VN-klimaattop. In regel probeer ik de discussie over Greta Thunberg als persoon zoveel mogelijk te mijden, omdat ik ze vreselijk vermoeiend en onproductief vind: door fans wordt ze bijna heilig verklaard, door tegenstanders wordt ze op vileine wijze bespot en door het slijk gehaald. Dat leidt allemaal af van de kern van de zaak: het probleem van de opwarming zelf.
Maar goed, in de uitzending noemde ik haar toespraak “ronduit apocalyptisch”, omdat ze beweert dat haar jeugd en toekomst haar werden “bestolen”. Eerder vroeg ze zich af of het nog zin had om te studeren, als de wereld toch naar de knoppen gaat. Dat is echt onzin. Klimaatopwarming is beslist een ernstig probleem, wellicht de grootste uitdaging van de 21e eeuw, maar het is niet het énige wereldprobleem, en het is ook geen existentiële bedreiging voor de mensheid. In de IPCC-rapporten zal je nergens lezen dat 16-jarigen vandaag geen toekomst meer hebben.
De feiten die Greta aanhaalt over ons ‘koolstofbudget’ en het beroep op (toekomstige) negatieve emissies kloppen zeker, maar dat we aan het begin staan van een ‘massa-extinctie’ en dat we haar toekomst hebben ‘gestolen’ is sterk overdreven. Bovenal is haar moralistische doemverhaal vreselijk eenzijdig. Ze wijst met een beschuldigende vinger naar vorige generaties, alsof die haar toekomst kapot maken. Wel, die vorige generaties hebben er ook voor gezorgd dat ze in de beste tijd ooit leeft. De welvaart en voorspoed waarin Greta Thunberg en haar generatiegenoten werden geboren, kent geen enkel weerga in de wereldgeschiedenis. Niet alleen is die welvaart het product van de ‘groei’ die ze verkettert, maar ze is ook grotendeels te danken aan fossiele brandstoffen. De juiste manier om naar klimaatopwarming te kijken is als een schadelijk neveneffect van iets wat een enorme zegening betekende voor de mensheid.
In ieder geval wijst psychologisch onderzoek uit dat doempreken niet helpen om mensen te overtuigen van een probleem. Dat proberen klimaatactivisten al 30 jaar. Telkens klinkt het liedje: het is vijf voor twaalf, we moeten NU het roer omgooien, we hebben ‘nog 12 jaar en dan vergaat de wereld’. Dat verhaal is wervend voor één bepaalde groep, maar bij de rest van de samenleving werkt het averechts. De ontkenners gaan nog harder ontkennen, de twijfelaars storen zich steeds harder aan het alarmisme, en de gewone burger heeft andere zorgen aan zijn kop dan het klimaat. De stembus wijst dat uit: In Nederland gaat Thierry Baudet met winst lopen en in België presenteren de groenen miserabel, alle klimaatmarsen ten spijt.
Het meest hallucinante vond ik dat het publiek zo hypocriet was om Greta’s zware morele beschuldiging toe te joelen (“I will never forgive you”). Ziehier onze geprivilegieerde elite die even met haar eigen deugdelijkheid komt pronken, om daarna gewoon naar huis te jetsetten en van hun luxeleven blijven genieten. Als je toch niet gaat doen wat Greta van je verwacht – en dat doet bijna niemand – wees dan eerlijk en geef haar dan ook geen applaus.
Voor alle duidelijkheid: ik vind het vreselijk wat voor bagger Greta Thunberg allemaal over zich heen krijgt. Dat verdient ze echt niet. Ze is niet alleen razend intelligent, maar het is ook bijzonder straf wat ze allemaal voor elkaar krijgt. Maar hoe meer haar voorstanders haar als een kinderversie van Moeder Theresa voorstellen, hoe meer de ergernis en weerstand zal toenemen. Het is het één of het ander: ofwel nemen we haar serieus in het klimaatdebat en mogen we ook inhoudelijke kritiek leveren, ofwel behandelen we haar als een kind van 16 jaar. Maar niet beiden tegelijk. Je kan haar niet eerst als een zieneres voorstellen die de wereld doet ontwaken, en als er dan kritiek komt zeggen ‘Hoe durf je, een kind van 16 de mantel uit vegen’. DAT is vooral wat de ergernis verklaart.
Laten we van het klimaat geen verhaal van schuld en boete maken, van daders en slachtoffers, van zonde en morele onschuld. Wij profiteren allemaal van de zegeningen van fossiele brandstoffen, op talloze manieren. De oplossingen voor het klimaatprobleem zijn vandaag NIET voorhanden, anders waren ze allang in de praktijk omgezet. Het is gewoon geweldig complex om van fossiele brandstoffen af te kicken zonder onze welvaart te vernietigen. Al het gehakketak over Greta leidt af van de kern van de zaak: de mensheid heeft een serieus probleem, we moeten snel een oplossing zoeken. Zoals ik eerder betoogde (zie hoofdstuk 7 in mijn boek), zal die oplossing vooral van technologie en regulering komen. Overheden moeten veel meer investeren in technologische innovatie om de transitie naar een koolstofneutrale economie te versnellen. En er moet een universele koolstoftaks komen die deze innovatie stimuleert.
En nu genoeg over Greta.

Comments

Unknown said…
The philosopher, you know so much about nothing at all.

Antropocentrism is your church and according to Sartre, you are on the naive side of the wall, lack of common sense, violation of biogenetics, feeling no sense of urgency.

Unknown said…
Heldere en correcte redenering. Dat het probleem van de klimaatopwarming zich stelt is een feit, maar dat enkel de politiek dit kan veranderen is voor mij wat kort door de bocht. Ik ben zelf zwerfvuil opruimer in mijn dorp en doe veel meer voor het klimaat dan zei met hun betogingen
JoH said…
@ Unknown 29/9:

Wát doet "zwerfvuil opruimen" precies voor het KLIMAAT? Na even verder doordenken zal U moeten toegeven: helemaal NIKS. Valt dat even tegen, zeg! Terwijl U zich blind staart op het MILIEU, zou het klimaat naar de verdoemenis gaan zonder dat U blijkbaar ook maar een kik zou geven!

Zoals U ziet, is het heel eenvoudig om negatief te doen over iemand's inspanningen.

Laat ons het er op houden dat zowel U als de meeste betogers het beste voorhebben, dat U geen enkel idee heeft welke ANDERE inspanningen die betogers persoonlijk nog doen, en dat dit geen of/of verhaal is. Betogingen doen dan misschien op zichzelf niets voor het klimaat, ze zetten wel druk, en maken duidelijk dat er een steeds groter wordend draagvlak is om drastischer in te grijpen van boven uit. Dit probleem is 1000x te groot om via wat persoonlijke gedragsveranderingen van Jan Met De Pet aangepakt te worden. Zonder fundamentele omwentelingen is het bij voorbaat een verloren zaak.

JoH

Unknown said…
"Ze is niet alleen razend intelligent, maar het is ook bijzonder straf wat ze allemaal voor elkaar krijgt." Razend intelligent? Ik vind het een problematische woordkeuze, sorry. En, met alle respect, maar wat precies krijgt die kwetsbare meisje voor elkaar?
Mendeljew said…
Mijn persoonlijke mening : Greta heeft een aantal mensen, waaronder wereldleiders en hun entourage wakkergeschud. Als 1 meisje van 16 de wereld kan doen schudden, wat zou gebeuren als miljarden mensen de wereld zouden doen schudden. Tijd voor haar terug van haar jeugd te gaan genieten, maar tijd voor de politici te luisteren naar de wetenschappers. Goddank hebben we de technologieën om de wereld nog een tijdlang te laten voortbestaan. Spandoeken en slogans zullen het klimaat niet redden.Wetenschap wel ! Ontwikkel de kernenergie dusdanig dat ze geen negatief effect heeft op de menselijke biotoop. Het kan ! Maak daarvoor geld vrij in plaats van vernietigingswapens.

Popular posts from this blog

Brief aan Anuna De Wever en Kyra Gantois

The Fallacy Fork: Why It’s Time to Get Rid of Fallacy Theory

We zijn veel te lief voor extreemlinks: Over het dempen van ideologische beerputten