Posts

Showing posts from 2020

Het virus is "onze" schuld!

De gouden medaille in het Wereldkampioenschap Wij-bakken gaat naar... psychiater Damiaan Denys. Dat presteert hij in zijn laatste opiniestuk over het coronavirus voor NRC. Wat is een wij-bak? Een vorm van huichelachtige zelfkritiek waarbij je nadrukkelijk de "wij"-vorm hanteert, waardoor het lijkt alsof je de hand in eigen boezem steekt. Maar eigenlijk zit je constant met een beschuldigende vinger naar anderen te wijzen. Onder elke 'wij' schuilt een 'zij', in elke 'ons' weerklinkt een 'jullie' (zie ons boek over denkfouten). Denys toont hoe het moet: "Wij" verkiezen de leugen! "We" zijn zo bang! "We" moeten boeten voor "onze" excessen en "onze" obsessie met het virus! "We" zijn verblind! Maar nooit rekent Denys zichzelf bij deze verzamelde "wij". Altijd gaat het om zij, de anderen. De wij-bak is bij uitstek geliefkoosd onder cultuurpessimisten die klagen over 'onze' …

A strange paradox: the better we manage to contain the coronavirus pandemic, the less we will learn from it

Every prophet of doom, unless he also happens to be a psychopath, hopes that his predictions will not be borne out. This is also true for the epidemiologists and virologists who have been warning the world since January that the novel SARS-CoV-2 virus poses a severe threat to public health around the world. Since then, these pessimists have been butting heads with a group of sceptics or “minimalists”, who have reassured us that there is nothing to worry about: the panic is more dangerous than the virus, the mortality rate of COVID-19 has been severely inflated, and besides, the flu also kills hundreds of thousands every year – so why make all this fuss?
But over the past few days and weeks, as country after country has been “mugged by reality”, the pessimists have been gaining ground across the world. In Europe, this shift of popular opinion was largely thanks to events in Italy, which happened to be ten days ahead of the rest of other European countries on the exponential growth curve…

De volgende keer kan het nog erger zijn

Wiens schuld is deze vervloekte pandemie? Als de Chinezen geen smerige markten met levende dieren hadden gehouden, was het virus niet overgesprongen op de mens. Als de Communistische Partij geen informatie had achtergehouden voor de WHO waren we veel eerder gewaarschuwd. Als onze overheden beter hadden ingekocht, konden we vandaag massaal testen, zoals in Zuid-Korea.

Sommige van die verwijten snijden hout, maar met de achterafblik zijn ze te makkelijk. De waarheid is dat we ook geluk hebben gehad. Dat onze ziekenhuizen twee weken tijd kregen om zich voor te bereiden, is wrang genoeg te danken aan Italië, dat tien dagen ‘voorliep’ en fungeerde als een soort glazen bol.

Anders waren alle Europese landen ongeveer gelijktijdig overrompeld. Zelfs nadat de vreselijke beelden en verhalen uit Italië ons bereikten, bleven velen volhouden dat de paniek erger was dan het virus. Zonder Italië zou die groep nog groter en luidruchtiger geweest zijn, en het publieke draagvlak voor een lockdown veel…

De mondmaskers-saga

Image
Het Laatste Nieuws bericht vandaag dat het een bewuste "strategie" was van de overheid om het dragen van mondmaskers af te raden, en dat Marc Van Ranst dat heeft bevestigd (https://bit.ly/2R0qS4e). Hieronder het antwoord Van Ranst. Ik heb respect voor zijn medische expertise, maar dit lijkt me toch niet echt bevredigend. Over het tekort aan mondmaskers bij zorgpersoneel bestond inderdaad nooit enige twijfel. Over het nut van maskers in de publieke ruimte wel. Op 25/2 zei Marc Van Ranst nog in De Morgen dat "mondkapjes dragen ... zinloos is". Hij zei het gisteren in Terzake​ niet letterlijk, maar hij liet wel sterk uitschijnen dat het (bescheiden) nut van mondmaskers in de openbare ruimte bewust werd verzwegen, om te vermijden dat burgers massaal mondmaskers zouden kopen. Op zich is dat een zéér begrijpelijke bezorgdheid. En toch lijkt die strategie me zeer onverstandig. Het is altijd verleidelijk om (met de beste bedoelingen) de waarheid een beetje geweld aan te do…

Paradoxe: mieux nous parviendrons à endiguer cette pandémie, moins nous en tirerons de leçons

Tout prophète de malheur, à moins qu'il ne soit aussi psychopathe, espère que ses prédictions ne se réaliseront pas. Il en va de même pour les épidémiologistes et les virologues qui avertissent depuis un certain temps que le nouveau coronavirus constitue une menace exceptionnelle pour la santé mondiale. Ils ont dû faire face à un groupe de sceptiques qui estimaient que la situation n'était pas si grave: la panique était plus néfaste que le virus, le taux de mortalité de COVID-19 était largement surestimé, et la grippe commune tue également des dizaines de milliers de personnes chaque année. Alors pourquoi tout ce tapage ? Ces derniers jours, les pessimistes en Europe ont gagné la bataille. C'est, amèrement, grâce à l'avance de l'Italie dans la maladie. Les sombres prédictions n'étaient plus des arguments abstraits sur les courbes exponentielles, les taux de mortalité et les facteurs de capacité. Elles sont devenues des images et des histoires terribles, de colon…

Pas op voor het postmoderne virus!

Regeren Marc Van Ranst en zijn collega­-weten­schappers vandaag het land? Wetenschaps­historicus Bert De Munck heeft bedenkingen bij de manier waarop onze vrijheid vandaag wordt beknot in naam van de wetenschap (DS 27 maart). Geïnspireerd door de post­moderne denker Michel Foucault waarschuwt hij voor een doorgedreven vorm van ‘biomacht’. Politici zouden zonder veel nadenken de inzichten van gezondheids­experts omzetten in beleid, waardoor de wetenschappers hun visie aan de samenleving weten op te leggen, met verregaande surveillance en controle tot gevolg. Maar volgens De Munck hebben wetenschappers de waarheid niet in pacht. Hun bevindingen berusten op ‘premissen en aannames’ en op specifieke ‘wetenschap­pelijke logica’s’ die ons doen afstevenen op een ­gezondheids­dictatuur. In naam van de menselijke vrijheid moeten we paal en perk stellen aan het machtstreven van ­wetenschappers die mensen herleiden tot cijfers en grafieken.
De Munck heeft gelijk dat we uit weten­schappelijke fei…

Dit is de paradox: hoe beter we erin slagen om deze pandemie te bedwingen, hoe minder we eruit zullen leren

Elke onheilsprofeet, tenzij hij toevallig ook psychopaat is, hoopt dat zijn voorspellingen niet zullen uitkomen. Dat geldt ook voor de epidemiologen en virologen die al geruime tijd waarschuwen dat het nieuwe coronavirus een uitzonderlijk groot gevaar betekent voor de wereldgezondheid. Zij stonden tegenover een groep sceptici die vonden dat het allemaal wel meeviel: de paniek was schadelijker dan het virus, het sterftecijfer van COVID-19 werd sterk overschat, en de gewone griep velt ook elk jaar tienduizenden slachtoffers. Dus waarom al die heisa? De laatste dagen winnen de pessimisten in Europa het pleit. Dat is, wrang genoeg, te danken aan de voorsprong van Italië. De grimmige voorspellingen waren niet langer abstracte argumenten over exponentiële curves, mortaliteitsgraad en capaciteitsfactoren. Het werden verschrikkelijke beelden en verhalen, van colonnes lijkwagens, van huilende dokters en verplegers, van oorlogstriage op basis van leeftijd en fysieke conditie, van mensen die he…

De corona-crisis had nog (veel) erger kunnen zijn

Wiens schuld is de corona-crisis? Als er een ramp gebeurt, is het altijd verleidelijk om een zondebok te zoeken. Als X of Y anders had gehandeld, dan was dit alles ons bespaard gebleven. Als de Chinezen geen vieze markten met levende dieren hadden gehouden, dan was het virus niet overgesprongen van vleermuis op mens. Als de communistische partij geen informatie had verzwegen tegen de Wereldgezondheidsorganisatie (over de overdracht van mens tot mens), dan hadden we ons veel beter kunnen voorbereiden. Als onze Belgische overheid meer reagentia had aangekocht, dan konden we nu massaal testen, zoals in Zuid-Korea. Sommige van die verwijten kloppen, maar met de achterafblik is het altijd makkelijk om schuldigen aan te wijzen. Ook Marc Van Ranst en Maggie De Block worden vandaag achtervolgd door hun sussende uitspraken over het coronavirus in december en januari. Inderdaad: ze hebben zich vergist. Maar wie van ons heeft het virus niét eerst onderschat? De waarheid is dat we ook veel geluk…

Interview in Het Laatste Nieuws over de corona-pandemie

"Ik zeg altijd dat we in de beste tijd ooit leven en nog nooit zo veilig en gezond zijn geweest. Maar nu wil ik aan de alarmbel trekken: we mogen dit coronagevaar niet onderschatten. Onze wereld zal nooit meer hetzelfde worden."
Sommige mensen gaan zich afvragen: wat heeft een filosoof in godsnaam over een pandemie te vertellen?" Maarten Boudry, notoir vooruitgangsdenker aan de Universiteit Gent, stelt de vraag zelf. En beantwoordt ze. "Het klopt dat ik geen arts of epidemioloog ben. Maar als wetenschapsfilosoof hou ik me bezig met statistiek, met wiskunde en met de intuïtieve misvattingen daarrond. Bijvoorbeeld waarom mensen moeite hebben om exponentiële groei te begrijpen en waarom ze gevaren overschatten of onderschatten. Net omdat ik bekendsta als iemand die altijd zegt dat we ons gelukkig mogen prijzen omdat we in de beste tijd ooit leven en we nog nooit zo gezond en veilig geweest zijn, vind ik het belangrijk om de mensen nu te waarschuwen. Deze keer is het …

Altruïsme in tijden van corona

Het corona-virus zal niet alleen tientallen miljoenen mensen besmetten en honderdduizenden (dodelijke) slachtoffers maken, het zal ook enorme indirecte kosten met zich meebrengen, zowel in de gezondheidszorg als voor de wereldeconomie. De crisis van 2008 zal er vermoedelijk bij verbleken. Mensen die vandaag een vast maandloon hebben (zoals ik), hebben het grote geluk dat ze grotendeels afgeschermd zijn van de economische crash die we momenteel meemaken. Duizenden zelfstandigen, kunstenaars, therapeuten en anderen in de 'klusjeseconomie' zullen de komende weken echter geen inkomsten hebben. Wie van jullie die gezegend is met een loonstrookje zou bereid zijn om een deel van zijn inkomen deze maand af te staan aan wie noodgedwongen werkloos is en voorlopig geen inkomsten heeft? En hoeveel? Wat als we een solidariteitscampagne opzetten? Ik heb besloten dat ik 25% zal afstaan, maar ben nog aan het uitzoeken wat de beste bestemming is. Iemand ideeën? Een eerste vragenrondje op Twit…

De toekomst wordt nóg beter: een hoorcollege

Image
Komt dat horen! "De toekomst wordt nóg beter: een hoorcollege over vooruitgangsdenken en effectief altruïsme", net verschenen bij Home Academy. Hieronder de synopsis. *** Was vroeger alles beter? Helemaal niet. In vele opzichten leven we vandaag in het beste tijdperk ooit. Nooit eerder leefden zoveel mensen zo lang, gezond, welvarend en vredig als vandaag. De wereldwijde levensverwachting is de laatste twee eeuwen gestegen van 30 jaar naar meer dan 70 jaar. Kindersterfte is spectaculair gedaald. Infectieziekten zijn sterk teruggedrongen en oorlogen komen steeds minder voor. Maar als we het zo goed stellen, waarom geloven zoveel mensen dat het bergaf gaat met de wereld? Is de ondergang echt nabij, zoals doemdenkers verkondigen? De schuld voor ons sombere wereldbeeld wordt vaak bij de media gelegd, maar volgens Maarten Boudry zijn er diepere oorzaken, die te maken hebben met de werking van de menselijke geest. Daarvoor ontwikkelde hij de drie wetten van het pessimisme. Die ver…

Ook wie allergisch is aan alarmisme, mag bang zijn voor Covid-19

(Facebookpost van 10 maart 2020)


Voor wat het waard is: ik heb een flinke allergie voor alarmisme en doemdenken, maar ook ik maak me zorgen over#COVID19, omwille van de redenen die filosoof Rogier De Langhe hier helder samenvat inDe Tijd. Hier spreekt geen medisch expert, maar ik heb wel wat onderzoek gedaan naar statistische drogredenen en risicoanalyse. Eerste misvatting: relativerende vergelijkingen met andere doodsoorzaken zijn in het beste geval misleidend, vaak gewoon onzinnig. Natuurlijk gaan er veel meer mensen dood in het verkeer, maar verkeersdoden en hartaanvallen volgen geen exponentiële curves. En ons brein kan heel slecht overweg met exponentiële curves. Denk aan de parabel van de uitvinder van het schaakbord, die als beloning een paar rijstkorrels wou van de koning: eentje voor het eerste vak, 2 voor het tweede, 4 voor het derde, enz. Geen probleem, zei de koning! Tegen het laatste en 64e vak mocht hij 210 miljard ton rijst betalen, genoeg om een heel continent mee te …

Waarom urgentie over corona en niet over klimaat?

Image
Goede vraag van Filip Rogiers: waarom zijn mensen wel bereid om drastische maatregelen te nemen tegen corona, maar niet tegen klimaatopwarming? 
Drie verklaringen volgens mij: (1) Tijdsschaal.
Elke klimaatmaatregel die we nu nemen, heeft slechts binnen 30 jaar effect. Maatregelen tegen corona hebben daarentegen onmiddellijk effect (of hoogstens binnen een week of twee). In de economie heet dit 'temporal discounting': mensen hechten minder belang aan beloningen/kosten naarmate ze zich verder in de toekomst bevinden. Dat is rationeel, want uitstel betekent onzekerheid. En dertig jaar is zéér lang. (2) Speltheorie.
Klimaatopwarming is bij uitstek een ‘tragedie van de meent’. Als jij je gedrag wijzigt, maar anderen niet, krijg je toch klimaatellende. Als jij blijft uitstoten, maar je buren stoppen, pluk je beide voordelen. Eenieder heeft belang bij de eigen uitstoot (want fossiele brandstoffen leveren welvaart), maar de schade wordt collectief gedeeld. Bij coronavirus is er geen &#…

Maak nieuwe 'borstels' voor het klimaat!

Zal het zo’n vaart lopen met de stijgende zeespiegel als Rutger Bregman schrijft in zijn drukbesproken pamflet ‘Het water komt’? Laten we even aannemen dat Rutgers ergste nachtmerries kloppen, en dat het “voortbestaan van het land op het spel staat” (vooralsnog niet van het onze). In dat geval is het grote probleem met zijn pamflet dat het, ironisch genoeg, veel te weinig ambitie toont. Want wat krijgen we te horen na al die doemtijdingen over allesverzwelgend zeewater? Het klassieke ‘minder minder’-lijstje van de milieuactivisten: eet minder vlees, neem vaker de (elektrische) fiets, zie af van verre vliegreizen, isoleer je huis, bezuinig op energie. Van een joekel van een anticlimax gesproken. Naast gedragswijzigingen pleit Bregman ook voor grote infrastructuurwerken door de overheid, maar ook daar hanteert hij dezelfde vertrouwde logica: Nederland moet voor zijn eigen stoep vegen. Zo kan het land een nieuwe watersnood zoals in 1953 vermijden, toen meer dan 1.800 mensen stierven. Die l…