Posts

Natuurwetten bij koninklijk besluit. Over erkenning homeopathie.

Op een steenworp van de verkiezingen heeft Laurette Onkelinx de erkenning van homeopathie in een koninklijk besluit gegoten. Enkel artsen, tandartsen en vroedvrouwen mogen voortaan nog homeopathie beoefenen, op een kleine groep na die van een uitdovingsregeling geniet. Een opleiding van 600 uur aan een universiteit of hogeschool, bovenop de reguliere medische scholing, geeft recht op een koperen naambordje in uw portiek: gediplomeerde homeopaat.  Enig euvel: geen enkel universiteit wil die opleiding inrichten. Dat is niet verwonderlijk: homeopathie is niet enkel een aanfluiting van de geneeskunde, maar bij uitbreiding van de hele scheikunde en natuurkunde. Uitentreuren: homeopathie heeft niets met kruidengeneeskunde te zien, maar met extreme verdunningen. Die zijn astronomisch, en daar knelt het schoentje: de kans dat ze één molecule van de oorspronkelijk stof bevatten, is quasi nihil. (Misschien maar goed ook: zou u sporen van excrementum caniumop uw tong willen druppelen, één van d…

Kunnen ze lijden? De hedonistische hamvraag.

(deel 2, vervolg op "De grootste schurkenstreek van evolutie")
Hoe ver reikt de diameter van onze morele cirkel? Wie of wat moet binnen haar omtrek vallen? De hamvraag voor elk levend wezen, zoals de filosoof Jeremy Bentham het in een beroemd citaat uitdrukte, is of het in staat is om te lijden. Niet hoeveel poten het telt, of het kan praten, en met welke vacht of verendek het is uitgedost. 
Daar ben ik het volkomen mee eens. Nodeloos lijden toebrengen aan voelende wezens is wreed en verwerpelijk. Benthams criterium kent echter ook een andere begrenzing, als je het consequent doortrekt. De beleving van pijn en genot is een vermogen waarover – vermoedelijk – op zijn minst hogere diersoorten beschikken. De filosofische onzekerheid daaromtrent wordt vaak onderschat, en antropomorfisme loert steeds om de hoek, maar voorzichtigheidshalve kunnen we er maar beter van uitgaan. Maar wat telt nog, behalve pijn? Indien niet het aantal poten of ogen, dan misschien toch andere, meer verfij…

De grootste schurkenstreek van evolutie

Dood en verderf moet de meest duurzame brandstof zijn die ooit is uitgevonden. Evolutie door natuurlijke selectie draait er al miljoenen jaren op. Een calculus van lijden opstellen is geen sinecure, maar de optselsom van al het leed dat zich voltrekt in het universum terwijl u deze blogpost leest - zelfs al houdt u het hier al voor bekeken - gaat elke redelijke bevatting te boven. Al die gruwel, voor zover we weten, is samengebald in één enkel Boschiaans inferno, op een onbeduidende planeet in een onopvallend zonnestelsel ergens in de banlieues van een doordeweeks sterrenstelsel.  Maar indien er leven bestaat elders in het universum, kunnen we er van op aan dat de natuur daar ook daar rood is in tanden en klauwen. Evolutie door natuurlijke selectie is het enige mechanisme dat organische complexiteit kan creëren, en haar methodes zijn brutaal, kwistziek en genadeloos competitief. 
Eén belangrijke voorbehoud: die gruwel bestaat enkel bij gratie van organismen die haar bewust beleven. Als…

Lof der Zotheid

Laudatio voor de Skeptische Put 2013
Twee van de grootste regisseurs uit de filmgeschiedenis, Stanley Kubrick en Alfred Hitchcock, behaalden gedurende hun respectieve carrière geen enkele Oscar. Soms worden gedoodverfde favorieten het slachtoffer van hun eigen succes. Vermits ze jaar op jaar blijven uitblinken, kan je er vanop aan dat hun ster niet snel zal uitdoven. Die overweging speelt uiteindelijk in hun nadeel: jaar na jaar gaan mindere goden met de laurierkrans lopen.
Ook onze Skeptische Put is geen carrièreprijs, waardoor we voor de hand liggende winnaars soms schromelijk over het hoofd zien. Dat onze winnaar van dit jaar niet eerder in de prijzen viel, lijkt welhaast een samenzwering, iets waar hij zelf wellicht al was bij uitgekomen. De Put-winnaar is een totaaldenker, een homo universalis van het achterland van de wetenschap.
De meeste mensen kennen Peter Vereecke, ex-burgemeester van Evergem, als aanhanger van de chemtrails-theorie: de opvatting dat de witte rookslierten die…

Chemtrails en Tamiflu

(dS Avond - 11 april 2014) 
Hebt u ook weleens het gevoel dat niets is wat het lijkt? Dat ons een rad voor de ogen wordt gedraaid? Dat zelfs een baken van vertrouwen als dS Avond een lappendeken van leugens is, ontsponnen aan de weefgetouwen van sinistere machthebbers, waarvan wij allen de klos zijn? (Vul hier zelf uw omineuze verwijzing naar 1984 in)
Dan had u gisteren aanwezig moeten zijn bij de uitreiking van de Skeptische Prijzen in Leuven. De Skeptische Put, een onderscheiding van de vereniging Skepp voor wie zich onverdienstelijk maakte in de verspreiding van pseudowetenschap en andere onzin, werd er toegekend aan Peter Vereecke, sinds hij de burgemeestersjerp in Evergem aan de wilgen hing één van Vlaanderens meest beruchte complotdenkers. Ziet u soms die witte rookslierten die vliegtuigen achterlaten? Onschuldige condensatiesporen volgens luchtvaartexperts, maar zwanger van onheil volgens Vereecke en consorten. In het grootste geheim worden wij met zijn allen besproeid, met gi…

Hoog gelaarsd en gesluierd

(dS Avond 10 april 2014)

En toen stak de hoofddoek weer de kop op. Heikele kwestie. Leent zich wellicht niet tot een gebalde column. Maar ik heb al voor georganiseerde diefstal gepleit (aka vermogensbelasting), de zegeningen van het optimisme verguisd, en uw en mijn privacy te grabbel gegooid. Dus waarom niet: de hoofddoek?

De auditeur van de Raad van State heeft geoordeeld dat de motivatie voor een hoofddoekverbod in het gemeenschapsonderwijs niet deugt. Slechts een van de argumenten van het GO! hangt niet aan flarden: de mogelijkheid van groepsdruk en ordeverstoring. Maar dan nog pleit de auditeur voor proportie: casuïstiek in plaats van algemeen verbod.

Aan het Zuid in Gent tref ik geregeld meisjes met een hoofddoek die ik er niet van verdenk voor sociale druk gezwicht te hebben. Modieus, hoog gelaarsd en zelfverzekerd, met een kleurrijk windsel elegant over de schouders gedrapeerd. Sociale druk? Mocht ik haar pokdalige puberbroer zijn: ik zou het niet proberen. De insinuatie dat ze h…

Privacy-hysterie en postmodern narcisme

(ingekorte versie bij dS Avond - 9 april 2014)

Ik zal u iets verklappen, als u belooft het niet verder te vertellen: die hele heisa rond inbreuken op onze privacy vind ik nogal hysterisch. Een vorm van postmodern narcisme. Maar aangezien dS Avond zo efemeer is dat mijn woorden bij nachte alweer vervlieden, wil ik dat hier wel even toelichten.

Gisteren werd bekend dat het Europees Hof van Justitie een richtlijn nietig verklaarde die operatoren oplegt om telefoongegevens twee jaar te bewaren. Volgens het redactioneel commentaar in De Standaard heeft het Hof ons op de valreep van een ‘totalitaire samenleving’ gered. Collega-filosofe Tinneke Beeckman maakte onlangs in een debat gewag van Stasi-praktijken. De onheilspellende verwijzing naar Orwells 1984 – doemdenken met terugwerkende kracht – is ondertussen zo afgekauwd dat ze klef smaakt. Het retorisch Stalinorgel mag nog wat luider knallen: we zijn allang voorbij 1984. Het is allemaal nog veel érger! (dixit Snowden) Hebben die mensen Orwe…