Posts

De multiculturele erfzonde: iedereen racist

Image
28/06/2014 | De Standaard

(hieronder de ingekorte versie uit De Standaard. Het volledige essay staat hier)
2 FOTO'S
Bepaalde scènes uit 12 Years a Slave, het epos van Steve McQueen over een vrije zwarte die in 1841 ontvoerd wordt naar een zuiderse slavenstaat, zijn om fysiek misselijk van te worden. Misschien nog schokkender dan de tergend lange folteringen en de voortdurende psychische terreur, is dat deze gruwelen niet buiten elk moreel kader plaatsvonden, maar een eigen perverse morele logica kenden, die voor de moderne kijker nauwelijks te bevatten is: een zwarte is een minderwaardige levensvorm, die je naar believen kan mishandelen en vernederen, zolang het je rechtmatige bezit betreft. Moord of verminking van andermans slaaf is een misdrijf, maar alleen tegenover de slavendrijver, als schending van diens eigendom. Die misdaden tegen de mensheid werden uitgevoerd (en ondergaan) door onze eigen overgrootouders, nauwelijks enkele generaties terug. Blootgesteld aan zoveel barbari…

De wansmaak van Rik Torfs

Rik Torfs heeft zijn eigen betoog in de weekendkrant “wansmakelijk” genoemd. Wie ben ik om hem tegen te spreken? De meervoudige moord van de diaken uit Menen verklaren vanuit de liberale euthanasiewetgeving, zo waarschuwt Torfs eerst nog, zou van wansmaak getuigen. Maar nauwelijks zijn deze woorden koud, of hij heeft de dodende diaken als de overtreffende stap van de progressieve euthanasiewet afgeschilderd, langs een “evolutie in drie fasen”. Eerst richten mensen hun eigen levenseinde in, maar voor je het weet beschikken ze ook over het leven van anderen. De grens is dun, de helling glad.

Dat is de wereld op zijn kop. De liberale euthanasiewetgeving steunt op de onwankelbare sokkel van de zelfbeschikking. Mensen zonder hun toestemming of medeweten de dood in drijven is geen ontsporing van het recht op zelfbeschikking, maar de meest grove en fundamentele schending daarvan. Pleitbezorgers van zelfbeschikking zijn dan ook geen “voorstanders van euthanasie”, alsof ze zoveel mogelijk men…

Moeder, waarom redeneren wij?

"Een brein ter grootte van een planeet, en zie wat voor klusjes ze me laten opknappen", zo verzucht Marvin de chronische depressieve robot, één van de personages uit Douglas Adams' onsterfelijke The Hitchhiker's Guide to the Galaxy. Marvin ging gebukt onder zijn ontzagwekkende intelligentie. Wat heb je aan zo'n groot hoofd, als het je enkel kopzorgen bezorgt?
Die vraag zou elke telg van Homo sapiens zich kunnen stellen. Een groot brein is geen onverdeelde zegen. Naar biologische maatstaven is de hersenmassa die we overal meezeulen onder onze schedelpan, in verhouding tot ons lichaamsgewicht, ronduit buitenissig. Zelfs wanneer u geen bijzondere denkkracht verricht – en ik zal u niet te hard op de proef stellen – slorpt uw brein 20% van uw totale energiebudget op.
Mede door ons grote brein, worden mensenkinderen veel vroeger ter wereld gebracht dan je van een zoogdier van die omvang zou verwachten. De eerste jaren van ons leven zijn we dan ook volstrekt hulpeloos. …

Natuurwetten bij koninklijk besluit. Over erkenning homeopathie.

Op een steenworp van de verkiezingen heeft Laurette Onkelinx de erkenning van homeopathie in een koninklijk besluit gegoten. Enkel artsen, tandartsen en vroedvrouwen mogen voortaan nog homeopathie beoefenen, op een kleine groep na die van een uitdovingsregeling geniet. Een opleiding van 600 uur aan een universiteit of hogeschool, bovenop de reguliere medische scholing, geeft recht op een koperen naambordje in uw portiek: gediplomeerde homeopaat.  Enig euvel: geen enkel universiteit wil die opleiding inrichten. Dat is niet verwonderlijk: homeopathie is niet enkel een aanfluiting van de geneeskunde, maar bij uitbreiding van de hele scheikunde en natuurkunde. Uitentreuren: homeopathie heeft niets met kruidengeneeskunde te zien, maar met extreme verdunningen. Die zijn astronomisch, en daar knelt het schoentje: de kans dat ze één molecule van de oorspronkelijk stof bevatten, is quasi nihil. (Misschien maar goed ook: zou u sporen van excrementum caniumop uw tong willen druppelen, één van d…

Kunnen ze lijden? De hedonistische hamvraag.

(deel 2, vervolg op "De grootste schurkenstreek van evolutie")
Hoe ver reikt de diameter van onze morele cirkel? Wie of wat moet binnen haar omtrek vallen? De hamvraag voor elk levend wezen, zoals de filosoof Jeremy Bentham het in een beroemd citaat uitdrukte, is of het in staat is om te lijden. Niet hoeveel poten het telt, of het kan praten, en met welke vacht of verendek het is uitgedost. 
Daar ben ik het volkomen mee eens. Nodeloos lijden toebrengen aan voelende wezens is wreed en verwerpelijk. Benthams criterium kent echter ook een andere begrenzing, als je het consequent doortrekt. De beleving van pijn en genot is een vermogen waarover – vermoedelijk – op zijn minst hogere diersoorten beschikken. De filosofische onzekerheid daaromtrent wordt vaak onderschat, en antropomorfisme loert steeds om de hoek, maar voorzichtigheidshalve kunnen we er maar beter van uitgaan. Maar wat telt nog, behalve pijn? Indien niet het aantal poten of ogen, dan misschien toch andere, meer verfij…

De grootste schurkenstreek van evolutie

Dood en verderf moet de meest duurzame brandstof zijn die ooit is uitgevonden. Evolutie door natuurlijke selectie draait er al miljoenen jaren op. Een calculus van lijden opstellen is geen sinecure, maar de optselsom van al het leed dat zich voltrekt in het universum terwijl u deze blogpost leest - zelfs al houdt u het hier al voor bekeken - gaat elke redelijke bevatting te boven. Al die gruwel, voor zover we weten, is samengebald in één enkel Boschiaans inferno, op een onbeduidende planeet in een onopvallend zonnestelsel ergens in de banlieues van een doordeweeks sterrenstelsel.  Maar indien er leven bestaat elders in het universum, kunnen we er van op aan dat de natuur daar ook daar rood is in tanden en klauwen. Evolutie door natuurlijke selectie is het enige mechanisme dat organische complexiteit kan creëren, en haar methodes zijn brutaal, kwistziek en genadeloos competitief. 
Eén belangrijke voorbehoud: die gruwel bestaat enkel bij gratie van organismen die haar bewust beleven. Als…

Lof der Zotheid

Laudatio voor de Skeptische Put 2013
Twee van de grootste regisseurs uit de filmgeschiedenis, Stanley Kubrick en Alfred Hitchcock, behaalden gedurende hun respectieve carrière geen enkele Oscar. Soms worden gedoodverfde favorieten het slachtoffer van hun eigen succes. Vermits ze jaar op jaar blijven uitblinken, kan je er vanop aan dat hun ster niet snel zal uitdoven. Die overweging speelt uiteindelijk in hun nadeel: jaar na jaar gaan mindere goden met de laurierkrans lopen.
Ook onze Skeptische Put is geen carrièreprijs, waardoor we voor de hand liggende winnaars soms schromelijk over het hoofd zien. Dat onze winnaar van dit jaar niet eerder in de prijzen viel, lijkt welhaast een samenzwering, iets waar hij zelf wellicht al was bij uitgekomen. De Put-winnaar is een totaaldenker, een homo universalis van het achterland van de wetenschap.
De meeste mensen kennen Peter Vereecke, ex-burgemeester van Evergem, als aanhanger van de chemtrails-theorie: de opvatting dat de witte rookslierten die…