Posts

Can Evolution get us off the Hook? The Ecology Apology

Image
(first published on the blog Imperfect Cognitions) 

In the opening lines of his essay 'An Outline of Intellectual Rubbish', Bertrand Russell wrote that 'Man is a rational animal – so at least I have been told. Throughout a long life, I have looked diligently for evidence in favor of this statement, but so far I have not had the good fortune to come across it'. Russell’s cry of despair is echoed by many writers. There is a cottage industry of books purporting to show that man is anything but a rational animal. Human reason, or so we are told, is a paltry and botched device, riddled with bias and error. Humans are foolish, obstinate, superstitious, irrational. The psychologist John Kihlstrom called it the People are Stupid School of Psychology (PASSP).
What arguments can an attorney, called in to defend Homo sapiens against these charges of irrationality, bring forward in favor of her client? In a new paper for a special issue of Consciousness and Cognition, my colleagues …

Toenadering door afstand: de Chapel Hill-moorden

(De Standaard - 13 februari) Een 46-jarige man uit Chapel Hill, North Carolina, heeft eergisteren in koelen bloede drie jonge moslims neergeschoten (DS online 12 februari). De slachtoffers zijn de 23-jarige Deah Shaddy Barakat, zijn vrouw Yusor Mohammad Abu-Salha (21) en haar zus Razan Mohammad Abu-Salha. De dader, Craig Stephen Hicks, beschrijft zichzelf op zijn Facebook-pagina als een anti-theïst, een stroming binnen het atheïsme die godsgeloof niet alleen verwerpt, maar ook als gevaarlijk en irrationeel beschouwt. De directe aanleiding van de moord zou een burendispuut over een parkeerplaats zijn, maar er is een vermoeden van moslimhaat als motief. De informatie kwam me woensdagmorgen onder ogen toen een journalist van DeWereldMorgen tweette: ‘Drie moslims gruwelijk vermoord door militante atheïst. Heeft @mboudry al afstand genomen?’ Gelooft werkelijk iemand dat ik daar nog maar een nanoseconde over zou twijfelen? Deze moord is laf en verwerpelijk. Dat ze door een mede-atheïst is g…

De zalm en zijn tegenstroom

(column Filosofie Magazine)
Kende  u de ad populum drogreden al? “Iedereen gelooft het, dus moet het waar zijn”. Onzin natuurlijk: de goegemeente kan zich schromelijk vergissen. In onversneden vorm is de ad populum drogreden nogal doorzichtig. Wie slikt nu klakkeloos de mening van de meerderheid? (“Iedereen weet dat ad populum geen geldig argument is, dus…”) Minder voor de hand liggend, maar toch veel voorkomend, is een omkering van de ad populum denkfout. In onze cultuur, waarin eenieder wordt aangemoedigd om kritisch en zelfstandig te denken, wantrouwen we denkbeelden vaak naarmate ze door meer mensen worden gedeeld. Populariteit is verdacht. Iedereen gelooft dat iets waar is, dus moet het wel vals zijn. Een aantal zegswijzen geven daarvan blijk: niemand wil met de wolven meehuilen. Liever willen we tegen de stroom inroeien. We misprijzen de kuddedieren, maar we roemen de dwarsdenker, de tegendraadse stem, de luis in de pels van het establishment. De Vlaamse krant De Morgen koos onlangs…

Were you Charlie?

Image
Praise to all the newspapers who had the guts to reprint the Charlie Hebdo cartoons on their front page. There were far too few of them. A couple of hours after the horrible attack in Paris, I was still hoping for a Charlie Effect: “If you kill someone for a cartoon, you will see it reprinted the next day in a thousand newspapers”. Except for a couple of courageous European newspapers, that hope proved forlorn. In the past week, a number of excuses have cropped up for not showing the images.
Why add fuel to the fire and provoke Muslims once again? Why distribute the very same cartoons for which so much blood has been shed already? Do you really want more victims on your conscience?
This line of reasoning sounds conciliatory and soothing, but is in fact perverse and cowardly. We should not print the cartoons because they offend Muslims, but despite the fact that they do. First and foremost, those cartoons are news. They were the direct occasion and motive for a horrible murderous rai…

The Relentless Retreat: God in the Age of Science.

(Review essay - to appear in Reports of the National Center for Science Education) The Relentless Retreat: God in the Age of Science. Is there anything more to be said about the conflict between science and religion? Numerous peace efforts have tried to reconcile both parties, but their territorial disputes refuse to settle down. In Religion and the Sciences of Origins, philosopher and Christian apologist Kelly James Clark focuses on questions about origins (of life, the universe and everything), one notable area where the “religious rubber meets the science road” (p. 7). After sketching the possible models for thinking about science and religion as he sees them (Conflict, Separation and Integration), Clark discusses a number of episodes in the history of science – the scientific revolution, the Galileo affair, the reception of Darwin’s theory – and moves on to some miscellaneous topics in the second half: fine-tuning arguments, the salutary effect of religion on society, dualism and th…

Charlie Hebdo: het brandpunt van religieuze haat

(Knack.be - 10 januari 2015)

Hulde aan alle kranten die de gewraakte cartoons van Charlie Hebdo hebben afgedrukt op hun voorpagina's. Het waren er nog veel te weinig. Enkele uren na de gruwelijke aanslag, sprak ik mijn hoop uit op een Charlie Effect: 'Als je iemand vermoordt omwille van een tekening, zal die de dag erop in 1.000 kranten prijken'. Dat bleek ijdele hoop. Maar waarom olie op het vuur gooien en moslims opnieuw provoceren? Waarom zonodig die cartoons verder verspreiden, als er al zoveel bloed is voor vergoten? Willen we nog meer aanslagen op ons geweten? Hoe verzoenend deze redenering ook klinkt, ze is laf en pervers. We moeten de cartoons niet afdrukken omdat ze moslims kwetsen, maar ondanks het feit dat ze (sommige) moslims kwetsen. Ten eerste zijn die cartoons nieuws. Ze vormen de rechtstreekse aanleiding voor een gruwelijke moordaanslag. Lezers hebben het recht om te weten welke potloodstreken klaarblijkelijk zo wraakroepend waren dat ze met bloed moesten v…

Oorlog tussen god en moderniteit allang afgelopen

De Tweede Wereldoorlog duurde tot augustus 1945, behalve voor de Japanse soldaat Hiroo Onoda, die begin dit jaar de geest gaf. Deze militaire buitenpost, die op een afgelegen eiland in de Filippijnen was gestationeerd, hield heldhaftig stand tot 1974, toen zijn commandant hem persoonlijk kwam overtuigen dat de oorlog echt was afgelopen.
Hedendaagse theologen doen me vaak denken aan deze tragische Japanse buitenposten, die in de oorlog bleven geloven lang nadat die voorbij was. Over de precieze einddatum van de strijd tussen God en de moderniteit (of de geallieerde wetenschappen), valt te redetwisten. 1859 lijkt een goede keuze: met de publicatie van Darwins On the Origin of Species was de tijd rijp voor overgave.
God ontslagen
God heeft door de eeuwen heen de tijden talloze leemtes in de werkelijkheid gevuld, maar telkens is Hij door de wetenschap verjaagd, om zich vervolgens elders te verschansen. Ettelijke argumenten zijn bedacht om zijn bestaan te bewijzen: geen enkel heeft stand g…